کەتائیب حیزبوڵڵا و عەسائیب ئەهلولحەق زانیاری ناشیرین لەسەر یەکتر و لەسەر سەرۆکوەزیران عەلی زەیدی دەدەنە دەرەوە
حکومەتی عێراق کاتی کۆتایی چەکداماڵینی میلیشیاکانی پشتیوانیکراو لەلایەن ئێرانەوە تا حوزەیرانی ٢٠٢٧ درێژ دەکاتەوە.

کەتائیب حیزبوڵڵا، میلیشیایەکی عێراقی پشتیوانیکراو لەلایەن ئێرانەوە، ڕایگەیاند کە سەرۆکوەزیرانی عێراق عەلی الزەیدی دەیزانی کێ خەرجی ئەو فڕۆکە بێفڕۆکەوان و ڕاکێتانەی داوە کە لە ماوەی جەنگی غەززەدا بەرەو ئیسرائیل تەقێندران. هەروەها بانگەشەی ئەوەی کرد کە الزەیدی هێشتا ٥ ملیۆن دۆلاری لە بەرامبەر هەوڵ و کردەوەکانیان بەسەرەوەیە.
لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦، ئەبو موجاهید العەسافی، بەرپرسی ئەمنیی کەتائیب حیزبوڵڵا، ڕاستەوخۆ ڕووی لە الزەیدی کرد و گوتی سەرۆکوەزیران دەیزانی کێ پارەکەی دابین کردووە، کێ گواستوویەتییەوە و کێ زامنی مامەڵەکانی بووە. بانگەشەی ئەوەی کرد کە میلیشیاکە پسووڵەی لایە. هەروەها العەسافی الزەیدی و خێزانەکەی تۆمەتبار کرد بە کۆکردنەوەی زیاتر لە ١٣ ملیار دۆلار لە ڕێگەی گرێبەستە حکومییەکانەوە، و بە هاندانی هێرش بۆ سەر کێڵگەی غازی خۆرمۆر لە کوردستانی عێراق بۆ ئەوەی گوشار بخاتە سەر وەبەرهێنەرە ئیماراتییەکان.
ئەم تۆمەتانە لە دوای ئەو هەنگاوە حکومییانەوە هاتن کە بازرگانییە پەیوەندیدارەکان بە دەستە چەکدارەکانەوەیان کردە ئامانج. لە ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦، الزەیدی فەرمانی بە دەستەی پیشەسازیکردنی سەربازیی عێراق کرد کە ڕاستەوخۆ لەگەڵ بەرهەمهێنەران مامەڵە بکات، نەک لەگەڵ ناوەندگیران. دواتر حکومەت گرێبەستە پەیوەندیدارەکان بە سێ کۆمپانیا لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی مووسڵ هەڵوەشاندەوە.
هەر لەو ڕۆژەدا، کەسایەتییە میدیاییەکانی سەر بە عەسائیب ئەهلولحەق، ئەو میلیشیا پشتیوانیکراوەی ئێران کە قەیس الخەزعەلی سەرکردایەتیی دەکات، تۆمەتیان بڵاو کردەوە سەبارەت بەو کۆمپانیایانەی بە ناوی منداڵان و خزمانی ئەحمەد الحەمیداوی، سەرکردەی کەتائیب حیزبوڵڵا، تۆمار کراون.
لە نێو ئەو کۆمپانیایانەی ناویان بردن: کۆمپانیای ئەلتەعاوون بۆ بازرگانی و دابینکردنی خۆراک؛ ئەرد ئەلمەسەڵ، کە کاری بازرگانی و گواستنەوە دەکات؛ کۆمپانیای بابل، کە لە بواری بازرگانی و خانووبەرەدا کار دەکات؛ کۆمپانیای ڕەواء و عالەم بۆ بازرگانی و وەبەرهێنان؛ کۆمپانیای مەراعی بۆ کشتوکاڵ و ئاژەڵداری؛ کۆمپانیای ئەیادی ئەلخەیر، کە ئاژانسی دامەزراندنی کرێکاری بیانییە؛ و کۆمپانیای گرێبەستی یەنابیعولجنان، کە لە بواری بازرگانی، گواستنەوە، گەشتیاری، خانووبەرە و گرێبەستدا کار دەکات. هەروەها کۆمپانیای ئەلجەبەل ئەلئەخزەریان دیاری کرد، کە وتراوە گرێبەستی کڕینی مازۆتی لە ڕێکخراوی دەوڵەتیی فرۆشتنی نەوتی عێراقەوە (سۆمۆ) بەدەستەوە بووە.
ئەم ناکۆکییە ڕکابەرییەکی ڕوو لە گەشەی نێوان دوو دەستەی بەهێزی پشتیوانیکراوی ئێرانی ئاشکرا کرد. عەسائیب ئەهلولحەق هەوڵی داوە کاریگەریی خۆی بەسەر دامەزراوە حکومییەکان، پۆستە ئەمنییەکان و گرێبەستەکانی دەوڵەتدا بەرفراوان بکات. لە لایەکی دیکەوە، کەتائیب حیزبوڵڵا هێزی چەکداری سەربەخۆ و کۆنتڕۆڵی خاکی خۆی پاراستووە، بە تایبەتی لە جەرفولسەخەر، ناحیەیەک سەر بە پارێزگای بابل.
لە ٨ی تشرینی دووەم، سعود السەعدی، پەرلەمانتارێک لە باڵی سیاسیی کەتائیب حیزبوڵڵا، واتە حەق، داوای زانیاریی لەسەر سامانی الزەیدی کرد. هەروەها فەرمانێکی دەستگیرکردن کە چەند مانگێک پێشتر لە دژی حوسێن الحەمیداوی دەرکرابوو، کە وتراوە کوڕی سەرکردەی کەتائیب حیزبوڵڵایە، سەری هەڵدایەوە. هەر لەو ڕۆژەدا، هێرشێکی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بەرهەمهێنانی لە کێڵگەی غازی خۆرمۆر ڕاگرت، کە کۆمپانیای دانا گازی ئیمارات بەڕێوەی دەبات، و کارەبای کوردستانی عێراقی تێکدا.
لە ٩ی تشرینی دووەم، ڕاپۆرتێکی هەواڵگریی عێراقیی ١٩ لاپەڕەیی لێک درا، کە باسی گومانی قاچاخی نەوت لە جەرفولسەخەر دەکرد. وێنەی مانگی دەستکردی لەخۆ گرتبوو کە جووڵەی تانکەرەکان، بنکەکانی هەڵگرتن و گومانی کونکردنی بۆری لە نێوان ٢٠٢١ و ٢٠٢٦ پیشان دەدا. هێزە پەیوەندیدارەکانی کەتائیب حیزبوڵڵا لەو کاتەوەی لە ٢٠١٤دا جەرفولسەخەریان لە داعش دەستبەسەردا گرتەوە، کۆنتڕۆڵی ناوچەکەیان کردووە. هەزاران دانیشتووی ئاوارە نەیانتوانیوە بگەڕێنەوە، لە کاتێکدا هێزە ئەمنییە حکومییەکان لە چوونە ناو ناوچەکەدا ڕووبەڕووی سنووردارکردن دەبنەوە. الزەیدی فەرمانی لێکۆڵینەوەی دا و هێزی ئەمنیی بەرەو جەرفولسەخەر نارد. بەڵام دواتر ئۆپەراسیۆنەکە ڕاگیرا، دوای ئەوەی کەتائیب حیزبوڵڵا هەڕەشەی کرد کە ڕووبەڕووی ئەو هێزانە دەبێتەوە کە بەبێ ڕەزامەندیی ئەو دێنە ناوەوە.
لە ١٢ی تشرینی دووەم، الزەیدی بۆ ماوەی زیاتر لە سێ کاتژمێر لەگەڵ هادی العامری، سەرکردەی ڕێکخراوی بەدر، فالح الفەیاز، سەرۆکی هێزەکانی حەشدی شەعبی، و عەبدولعەزیز المحەمداوی، سەرۆکی ئەرکانی هێزەکانی حەشدی شەعبی، ناسراو بە ئەبو فەدەک، کەوا هەروەها فەرماندەیەکی باڵای کەتائیب حیزبوڵڵایە، کۆبووەوە. کۆبوونەوەکە ئامانجی ڕێگریکردن لە ڕووبەڕووبوونەوەیەکی چەکداری و دانوستان لەسەر ڕێگەپێدانی لێکۆڵەرەوە حکومییەکان هەبوو.
المحەمداوی پێشتر فەرمانەکانی الزەیدیی بۆ خستنەژێر کۆنتڕۆڵی دەوڵەتی چەک ڕەت کردبووەوە. لە ڤیدیۆیەکدا، بە ئاشکرا بەرەنگاری هەوڵەکانی سەرۆکوەزیران بۆ چەکداماڵین بووەوە و ڕایگەیاند کە میلیشیاکان هەرگیز چەکەکانیان ڕادەست ناکەن، و هەر کەسێک بوێری ئەوەی هەیە با هەوڵ بدات لێیان وەربگرێت.
لە ١٣ی تشرینی دووەم، لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە چووە ناو جەرفولسەخەر، بە هاوڕێیەتیی هێزە حکومییەکان. نوێنەرانی ١١ دامەزراوەی حکومی و ئەمنیی لەخۆ گرتبوو، لەوانە دەزگای دژە تیرۆر، پۆلیسی فیدراڵ، وەزارەتی نەوت و دەستەی دەستپاکی. بەڵام حکومەت لیژنەکەی خستە ژێر سەرکردایەتیی بەڕێوەبەرایەتیی ئەمن و ڕێکخستنی (ئینضباط) هێزەکانی حەشدی شەعبی، نەک ژێر دەستی فەرماندەیەکی سەربازیی سەربەخۆ.
لێکۆڵەرەوەکان پێش دەستپێکردنی پشکنینەکەیان، چاویان بە فەرماندەکانی میلیشیا کەوت. ڤیدیۆیەک دەرکەوت کە وا پیشانی دەدا ئەندامێکی میلیشیا فەرمان بە عەقیدێکی سوپا دەکات ناسنامەی کامێراگرەکە پێشکەش بکات. سەردانەکە لەژێر ڕێکەوتنی دانوستانکراودا بەڕێوە چوو کە چوونەژوورەوەی سەربەخۆی حکومەت و فیلمگرتنی سنووردار دەکرد.
واشنتن کەتائیب حیزبوڵڵا بە ڕێکخراوێکی تیرۆریستی دیاری دەکات و گوشاری خستووەتە سەر بەغدا کە چەک بخاتە ژێر کۆنتڕۆڵی دەوڵەتەوە. لەهەمان کاتدا، حکومەتی عێراق دواوادەی کۆتایی چەکداماڵینی میلیشیاکان بۆ حوزەیرانی ٢٠٢٧ درێژ کردووەتەوە. میلیشیا پشتیوانیکراوەکانی ئێران ستراتیژیی تاران بۆ کات بڕین پەیڕەو دەکەن. درێژکردنەوەیەکیان بەدەست هێنا کە لە هەڵبژاردنە ناوەڕاستییەکانی ئەمریکا لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ تێپەڕی، پاشان ئاهەنگیان بۆ دۆڕانی کۆماریخوازان و بردنەوەی دیموکراتەکان گێڕا.
لەهەمان کاتدا، کەتائیب حیزبوڵڵا بەردەوامە لە کۆنتڕۆڵکردنی خاک، چالاکییە پەیوەندیدارەکانی نەوت و تۆڕە بازرگانییەکان. سەرۆکوەزیرانی عێراق پێویستە تەنها بۆ ناردنی لێکۆڵەرەوە حکومییەکان بۆ ناو ئەو خاکەی کە بە تیۆری فەرمانڕەوایەتیی دەکات، لەگەڵ سەرکردەکانی میلیشیادا دانوستان بکات. ئەم دانوستانانە ڕێگرییان لە ڕووبەڕووبوونەوەیەکی چەکداری کرد، بەڵام لەهەمان کاتدا ڕێگەیان دا میلیشیاکە کۆنتڕۆڵی خۆی بپارێزێت.
شیکارییەکانی فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە ئیمەیڵ وەربگرە: بەشداری لە هەواڵنامەکە بکە (بە ئینگلیزی)