ئێران ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی بە دوژمن دادەنێت لە پاڵ ئەمریکا و ئیسرائیل

دوو ڕووداوی دوایی دووبارە هێرشی دیپلۆماسیی کۆماری ئیسلامیی ئێران دژی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبییان هەڵگیرساندەوە. یەکەم، لە ٢٥ی سێپتەمبەری ٢٠٢٦، ڕیم ئیبراهیم ئەلحاشمی، بەرپرسی ئیماراتی، داواکاریی حکوومەتەکەی بۆ سێ دوورگەی کەنداوی فارس کە لەژێر کۆنتڕۆڵی ئێراندان، نوێ کردەوە.

کازم غەریب-ئابادی، یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئێران، وەڵامی دا کە دوورگەکانی تەنبی گەورە و تەنبی بچووک و ئەبووموسا «بەشێکی جیانەکراوەی خاکی ئێرانن»، و ئامۆژگاریی کرد کە ئیماراتییەکان لە جیاتی ئەوە دەبێت «پابەندبوون بە حەسەنەی جیرانایەتی نیشان بدەن و ڕاستییە مێژوویی و یاساییەکانی هەرێمەکە قبوڵ بکەن.»

ئەمە بابەتێکی هەستیارە کە تەنانەت ئۆپۆزیسیۆنی ڕژێمیش پەسەندی ناکات. شا محەممەد ڕەزا پەهلەوی لە ساڵی ١٩٧١دا، کاتێک بەریتانیا دەکشایەوە، دوورگەکانی داگیر کرد. کوڕە دوورخراوەکەی، ڕەزا پەهلەوی، دووپاتی سەروەریی ئێران بەسەریاندا کردووەتەوە، بەڵکو ڕەخنەی لە ڕژێم گرتووە کە بە لاوازیی خۆی مەترسیی لەدەستدانیانی دروست کردووە. ڕژێمیش لە هەمان کاتدا داواکارییەکان وەک دەرفەتێک دەبینێت بۆ بەرگریکردن لە نەتەوەپەروەریی ئێرانی، بۆ ئەوەی خۆی ڕەوا بکات. ئەم تاکتیکە پێش جەنگی دوایی سوودی کەمتر هەبوو، بەڵام سەرکەوتنی ڕژێم لە ماوەی جەنگەکەدا هەناسەیەکی نوێی پێ بەخشی.

پاشان، لە ٢٨ی سێپتەمبەری ٢٠٢٦، محەممەد بن زاید، سەرۆکی ئیمارات، پشتڕاستی کردەوە کە بە بانگهێشتی ئەو، بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک‌وەزیرانی ئیسرائیل، سەفەری بۆ ئەبووزەبی کردووە. وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕاگەیەندراوێکی دەرکرد و ئاگاداریی کردەوە کە «هەموو وڵاتانی هەرێمەکە دەبێت ئاگاداری ئەنجامەکانی ئەم جۆرە سەفەرانە بن کە ئاشتی و ئاسایشی هاوبەشی هەرێمەکە هەڕەشە لێ دەکەن.»

میدیای ڕژێمیش بەشدارییان لە کەمپەینەکەدا کرد. نوور نیوز، کە نزیکە لە ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی، چەندین سەرەوتاری دژ بە ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی بڵاو کردەوە. یەکێکیان دانانی سیستەمی «گومبەزی ئاسنین»ی ئیسرائیل لە ئیمارات وەک بەڵگە هێنایەوە کە «ئەبووزەبی ئەمڕۆ تەنیا دراوسێی باشووری ئێران نییە؛ وڵاتێکە کە لە هەستیارترین قۆناغدا هاوکاریی خۆی لەگەڵ دوژمنی سەرەکیی ئێران بەرزکردووەتەوە بۆ ئاستێکی ئاشکرا و کرداری.» ئیماراتی وەک ڕەهەندێکی سەربازیی «دوژمن» ناوبرد، کە «بە ڕاشکاوی باسی گۆڕانکاریی سیاسی لە ئێران کردووە.» ڕاگەیاندنەکانی دیکەش هەمان خاڵیان خستەڕوو، تەنانەت ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبییان بە «ئامانجێکی ڕەوا» ناوبرد.

وتارێکی دیکە ئیماراتی بە «دووڕوو» ناوبرد، لەبەر ئەوەی باسی سەقامگیریی هەرێمەکە دەکات لە کاتێکدا بە میوانداریی نەتانیاهۆ سەقامگیری دەشێوێنێت. کۆتاییی وتارەکە ئەوە بوو: «ئەگەر ئەبووزەبی بەڕاستی سەقامگیری دەوێت، ڕێگاکە … دەگاتە گۆڕانی ڕەفتار، پەسەندکردنی ڕاستییە نوێیەکانی هەرێمەکە، و بەشداری لە میکانیزمە ئاسایشییە ناوخۆییەکاندا،» واتە ڕێکخستنێکی هەرێمایەتی کە ئەمریکا و ئیسرائیل لە دەرەوەی دەهێڵێتەوە.

ئەم جۆرە تۆمەتانە کە وڵاتانی دیکە سەقامگیریی هەرێمەکە دەشێوێنن، لە ڕاگەیەندراوە گشتییەکان و میدیای ئێراندا باون و زۆر شت ئاشکرا دەکەن. لە چاوی تاران، ئامادەبوونی ئەمریکا و ئیسرائیل لە هەرێمەکەدا سەقامگیری دەشێوێنێت، لە کاتێکدا سیاسەتی دەرەوەی خۆی بە کاردانەوەی سروشتی بۆ ئەم پڕۆژە ئیمپریالی و کۆلۆنیالیانە دەبینێت.

ئەحمەد زەیدئابادی، ڕۆژنامەنووسی ڕیفۆرمخواز، کە دوای جوڵانەوەی سەوزی ٢٠٠٩ چەندین ساڵ لە زیندان بەسەر برد، کاردانەوەیەکی هاوشێوەی هەبوو. ئاگاداریی کردەوە لە «پیلانە نهێنی و تەوتەئەگەرانەی دەستەی نەتانیاهۆ دژ بە ئێران»، بەڵام پێشنیاری ئاوازێکی دیپلۆماسیی نەرمتر، یەکڕیزیی ناوخۆیی و دەوڵەتداریی وریای کرد بۆ بەربەرەکانێکردنیان.

لە ٣ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦، ئاژانسی هەواڵی کۆماری ئیسلامی چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ هادی بورهانی، مامۆستای زانکۆی تاران، سەبارەت بە هەمان بابەت بڵاو کردەوە. بورهانی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی بە «دەروازەی ئیسرائیل بۆ ناو جیهانی عەرەبی و ئیسلامی» ناوبرد و ڕای وابوو کە «هاوکاری لەگەڵ ئیسرائیل ئیمارات لە قەیرانێکی ئەگەریدا ئاسیبپەزیرتر دەکات.» ئەو ئەبووزەبی بەرامبەر بە عەممان، قاهیرە و ڕیاز دانا، کە لە ساڵانی دواییدا ڕەخنەگرتر بوون لە ئۆرشەلیم، سەرەڕای پەیوەندییە فەرمییەکانی دووانی یەکەم لەگەڵ دەوڵەتی جولەکە.

عەلی-ئەکبەر ویلایەتی، وەزیری دەرەوەی پێشوو و ڕاوێژکاری دێرینی عەلی خامنەیی و، لە ڕووی تیۆرییەوە، موجتەبا خامنەییش، دوو کێشەکەی بەیەکەوە گرێ‌دا: «وڵاتێک کە تەمەنی سیاسییەکەی نیو سەدە ناگات، لە تریبوونی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە داوای ئەو دوورگانە دەکات کە لە بەڵگەنامە و نەخشەکانی سەدەکانی پێشوودا بە هی ئێران تۆمار کراون.»

زیاتر وا دیارە کە پەیوەندیی ئێران لەگەڵ ئیمارات دەگاتە خاڵێک کە گەڕانەوەی تێدا نییە، و لەوەش خراپتر دەبێت کە ئێران لە ماوەی جەنگەکەدا هێرشی مووشەکی و فڕۆکەی بێ‌فڕۆکەوانی ئەنجام دەدا. کاتێک پێشتر تاران بە وریایی مامەڵەی لەگەڵ ئەبووزەبی و دووبەی دەکرد، لەبەر وەبەرهێنانی بەرچاوی ئێرانی لە هەردوو شارەکەدا، ئەمڕۆ قسەکانی ئێران ئەوە دەخەنەڕوو کە دوژمنایەتیی ئایدیۆلۆژیک لەسەر پراگماتیزم زاڵ دەبێت. لە کردەوەدا، ئەمە واتای ئەوەیە کە ئەبووزەبی دەبێت خۆی ئامادە بکات بۆ هێرشی گەورەتر لە ململانێکانی داهاتوودا، چونکە ئێران زیاتر وەک ئیسرائیل و کەمتر وەک دەوڵەتانی دیکەی عەرەبی مامەڵە لەگەڵ ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی دەکات.