کاتی ئەوە هاتووە عومان دەرگا بە ڕووی حوسییەکاندا دابخات

عومان، وەک قەتەر، حەز دەکات خۆی وەک ناوەندگیرێک نیشان بدات کە هەموو لایەنەکان بتوانن پشتی پێ ببەستن. لە کاتێکدا قەتەر ڕۆڵی نێوەندگیریی خۆی لەگەڵ هەردوو تاڵیبان و حەماس بنیادنرا، عومان هەوڵی داوە خۆی وەک ناوەندگیرێکی سەرەکی بناسێنێت بۆ ئێران و حوسییەکان.

جەیک سەڵیڤان (Jake Sullivan)، کە ئەو کاتە وەک هاوڕێ و متمانەپێکراوی وەزیری دەرەوە هیلاری کلینتۆن ناسرا بوو، بە نهێنی گەشتی بۆ مەسقەت کرد بۆ دەستپێکردنی ئەو پرۆسەیەی کە کۆتایی هات بە Joint Comprehensive Plan of Action ـی ساڵی ٢٠١٥. ئەو پێشنیازێکی ئێرانیی قبووڵ کرد کە چەندین پێشەنگی ئەمەریکی لە هەردوو حیزبدا وەک شتێکی ناڕوون لە سەرچاوە و بنچینەکەیەوە ڕەتیکردبووەوە، چونکە لە ڕێگەی بەرپرسانی ئێرانییەوە هاتبوو کە نەدەیانتوانی ئەو دۆسیانە شێوە بدەن کە دەیانویست گفتوگۆی لەسەر بکەن.

لە کاتێکدا دیپلۆماتە عومانییەکان هەڵوێستی خۆیان وەک هەڵوێستێکی باش و ئەخلاقی نیشان دەدەن، و لەوانەیە بە ڕاستییەوەش بیانەوێت وا بێت، بەڵام جارێک دێت کە تێیدا پێدانی مەنبەر بە گرووپێک کە هیچ حەزی بە ئاشتی نییە، وڵاتە خانەخوێکە دەکاتە بەشێک لە کێشەکە. لە کاتێکدا مووشەکەکانی حوسییەکان ئامانجی ئامانجە مەدەنییەکان لە سعودیە دەکەن، سوڵتان هەیسەم بن تاریق دەبێت بگەیەنێتە ئەو ئەنجامەی کە ئاشتی پێش ناخات، بەڵکو زیادەڕەوییەکانی لایەنێکی شەڕکراو دەشواتەوە و ڕەوایەتی پێدەبەخشێت. موحەممەد عەبدولسەلام، سەرۆکی دانوستانکار و وتەبێژی حوسییەکان، چەندین ساڵە لە مەسقەت دەژی. ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکان هێشتا لە ئەیلولی ٢٠٢٦دا شوێنی لە پایتەختی عومان دەدەنێنەوە.

ئەگەر حکوومەتی عومان بە ڕاستی ئارەزووی ئاشتی بووایە، مەسقەت دەبێت حوسییەکان دەردەکرد، لەوانەیە بۆ سعودیە، لەگەڵ ڕاگەیەندراوێکدا کە عومان هەمیشە ئامادەیە خزمەتگوزارییە باشەکانی خۆی بۆ ناوەندگیریی ڕاستەقینە بخاتە بەردەست، بەڵام ڕێگە نادات هیچ گرووپێک لە عومان بمێنێتەوە کە ڕێکخراوەکە بە ئاشکرا هێرش دەکاتە سەر ئەندامانی دیکەی Gulf Cooperation Council. ئەگەر عومان ئەمە نەکات، ئەوا نیشانە دەدات کە هاویشتنی مووشەک بۆ سەر فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ڕیاز قەبووڵکراوە.

دەرکردنی حوسییەکان زیاتر خزمەت بە ئاشتی دەکات لە دانوستانی بێ کۆتایی و ناڕاستەقینە. ئەمە هێڵێکی سوور دادەمەزرێنێت کە سنووری ئەو ڕەفتارە دیاری دەکات کە تەنانەت عومانیش دەتوانێت بەرگەی بگرێت. تەنها کاتێک حوسییەکان ڕازی دەبن پابەند بن بە یاساکانی شەڕ، دەبێت عومان، یان هەر ناوەندگیرێکی داهاتوو، ئەو ئیمتیازەیان پێ بدات کە لەوێدا ئامادە بن.

ئەگەر سوڵتان هەیسەم و وەزارەتی دەرەوەی عومان بە پێچەوانەوە، ئامادەبوونی حوسییەکان بپارێزن، ئەوا Gulf Cooperation Council دەبێت بیر لە ڕاگرتنی ئەندامێتی عومان بکاتەوە، ئەگەر نەڵێین دەرکردنی. ئەمەریکاش دەبێت بیر لە زنجیرەیەک لە زۆرلێنان بکاتەوە کە دەست پێ دەکات بە سزادانی عومان لەسەر هەر مامەڵەیەکی دارایی کە نوێنەرانی حوسی تێیدا بەشدارن، و کۆتایی دێت بە دیاریکردنی وەک دەوڵەتی پشتیوانی تیرۆریزم.

زۆر وڵات ناوەندگیری دەگرنەبەر بۆ ئەوەی لە بەرپرسیاریەتی دوور بکەونەوە، نەک بۆ ئەوەی بە ئاشتی بگەن. ڕاکێشانی عومان، ئەگەر نەڵێین هاوخەمیی، بۆ لای کۆماری ئیسلامی دەبێت لە ڕۆڵی ناوەندگیرێتی دایبڕێت. سزا دان بە ناوەندگیرە ناڕاستەقینەکان ناوەندگیریی داهاتوو باشتر دەکات، چونکە وەزارەتە دەرەوەکان ناچار دەکات تێ بگەن کە ئەوانیش شتێکیان لە مەیدانە، ئەگەر کارەکەیان خراپ بێت یان ڕێگە بدەن کلاینتەکانیان وا بکەن.

هەروەها وانەیەکیش هەیە بۆ ئەمەریکا، سعودیە و ئەو وڵاتانەی تر کە دژی حوسییەکانن. هیچ وڵاتێک نابێت دەستی بکات بە گفتوگۆ لەگەڵ ناوەندگیرێکدا کە دەیەوێت ئەو ببەزێت. ئەمڕۆ، عومانییەکان زۆر زیاتر کار دەکەن بۆ پاراستنی کێشەی حوسییەکان وەک کێشەیەک، نەک بۆ چارەسەرکردنی. زۆر ئەگەری هەیە ئەمە لە لایەن عومانییەکانەوە هەڵبژاردنێکی ئەنقەست بووبێت، هەڵبژاردنێک کە دەبێت مەسقەت بەرپرسیاریەتیی لەسەر بکەوێت ئەگەر لەسەر دۆخی ئێستا پێداگر بێت.