ململانێی نێوان کورد و عەرەب لە سووریا نامێنێتەوە بە ئاسانی

لە ٢ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦دا، چەند سەد دانیشتووی عەرەبی لایەنگری حکوومەت خۆپیشاندانێکیان لە شاری حەسەکە ڕێکخست، کە ناوەندی پارێزگای حەسەکەیە و پارێزگایەکەش لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا زۆرینەی دانیشتووانی کوردن. خۆپیشاندەران داوایان کرد کۆتایی بە بەردەوامبوونی کۆنترۆڵی «هێزە دیموکراتییەکانی سووریا» بەسەر ناوچەکەدا بهێنرێت. چاوەڕێ دەکرێت خۆپیشاندانێکی هاوشێوە لە ٩ی ئۆکتۆبەردا ئەنجام بدرێت.

ئەم خۆپیشاندانانە سەرنجڕاکێشن، چونکە «هێزە دیموکراتییەکانی سووریا» هەڵوەشێنراوەتەوە و وەک بەشێک لە ڕێککەوتنێک لەگەڵ دیمەشق تێکەڵ بە دەوڵەتی سووریابووە. ئەو ڕێککەوتنە بە شێوەیەکی بەرچاو کۆنترۆڵی حکوومەتی ناوەندی بەسەر ناوچەکەدا بەهێز کرد. ئەم خۆپیشاندانانە ئاماژە دەدەن کە ڕێککەوتنی ژانوێری ٢٠٢٦ لە چارەسەرکردنی ئەو گرژییە بنەڕەتییانەدا زۆر سەرکەوتوو نەبووە کە دەربارەی ئەوەی کێ باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا دەکۆنترۆڵێت.

هەندێک بەرپرس لە حکوومەتی کاتیی سووریا پشتگیرییان لە داواکارییەکانی خۆپیشاندەران کردووە، و ئەمە بارودۆخەکە ئاڵۆزتر دەکات. حکوومەتی سەرۆک ئەحمەد الشەرع و فەرماندەی «هێزە دیموکراتییەکانی سووریا» مەزلووم عەبدی، کە ئێستا ڕاوێژکاری سەرۆکایەتییە، گەیشتوونەتە ڕێککەوتنێک کە بە پێی ئەوە پۆست لە دامەزراوە کارگێڕی و سەربازییەکانی سووریا بە کەسانی پەیوەست بە «هێزە دیموکراتییەکانی سووریا» دەدرێت. بەڵام لە کردەوەدا، دەسەڵاتی ڕاستەقینەی سیاسی و سەربازی زیاتر بەرەو ئەو کەسایەتییانە گواستراوەتەوە کە هاوڕێژەی دیمەشقن. ئەمە پرسیارێکی فراوانتر لەسەر مەبەستی خۆپیشاندانەکان و ئەو بەرپرسانەی حکوومەت کە پشتگیرییان دەکەن، دروست دەکات. ئەگەر ڕێککەوتنەکە بە شێوەیەکی بەرچاو کۆنترۆڵی لە «هێزە دیموکراتییەکانی سووریا»وە بۆ دیمەشق گواستبێتەوە، ئیتر خۆپیشاندەران و پاڵپشتە حکوومییەکانیان هەوڵی گەیشتن بە چی دەدەن؟

لە بنەڕەتدا، ئەم خۆپیشاندانانە دوو دیاردەی گرنگ ئاشکرا دەکەن. یەکەم، دەردەخەن کە سەرباری ئەوەی هاوسەنگی هێز چەند بە قازانجی دیمەشق دەگۆڕێت، هێشتا هەندێک لە کۆمەڵگەی عەرەبی ڕەتی دەکەنەوە کە کورد لە پۆستە دەسەڵاتدارە سیاسی و سەربازییەکاندا بن. زۆربەی خۆپیشاندەران لە ئەل-غوەیرانن، گەڕەکێکی عەرەبنشینی حەسەکە کە مێژووی پشتگیریی ڕژێمی ئەسەد و دواتریش «دەوڵەتی ئیسلامی»ی هەیە. بەشداریکردنیان ئەوە دەردەخات کە دژایەتی «هێزە دیموکراتییەکانی سووریا» تەنها لەبەر ڕۆڵی سیاسی یان سەربازیی ئێستای نییە؛ هەروەها دەکرێت ڕەنگدانەوەی گرژیی قووڵتری نێوان عەرەب و کورد بێت لەسەر دەسەڵات و کاربەدەستیی خۆجێیی. ڕاستییەکە ئەوەیە کە هەندێک عەرەب ڕازی نابن مەگەر ئەوەی کورد بە ژێردەستی ببینن.

دووەم، ئەم خۆپیشاندانانە لەوانەیە بەشێک بن لە هەوڵێک بۆ ئەوەی هاوسەنگی هێز زیاتر بە قازانجی دیمەشق بپاڵنرێت. هەروەها لەوانەیە ئاماژە بەوە بن کە هەندێک لە حکوومەتی کاتی، بە تایبەتی عەرەبەکانی حەسەکە، دەیانەوێت لە نوێوە لەسەر ئەو دەستکەوتانە گفتوگۆ بکەن، یان تەنانەت سنووریان بۆ دابنێن، کە لە ژێر ڕێککەوتنی ٣٠ی ژانوێردا بە «هێزە دیموکراتییەکانی سووریا» درابوون.

ڕێککەوتنەکە هەرگیز بۆ ئەوە دانەنرابوو کە ببێتە چارەسەرێکی هەمیشەیی، و تەنانەت لەو کاتەشدا زیاتر وەک ڕێکخستنێکی کاتی دەردەکەوت نەک چارەسەرێکی بەردەوام. ئەو ڕێککەوتنە پێداویستییە خێراکانی هەردوو لا چارەسەر کرد، بە تایبەتی لە ژێر فشاری پاڵپشتە دەرەکییەکانیان لە تورکیا. بۆ الشەرع، سەرەڕای خواستی بۆ ناوەندیکردنەوەی دەسەڵات لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا، گەیشتن بە ڕێککەوتنێک لەگەڵ «هێزە دیموکراتییەکانی سووریا» هەر گرنگ بوو بۆ دڵنیاکردنەوەی سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان و وەڵامدانەوەی هەڕەشەکانی ئەنقەرە بۆ دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا. بۆ عەبدیش، بارودۆخەکە بە هەمان شێوە سنووردار بوو. لەگەڵ کۆتاییهێنانی ئەمریکا بە پشتگیری «هێزە دیموکراتییەکانی سووریا»، ئەو ڕووبەڕووی فشارێکی زیادبوو بووەوە لەلایەن عەبدوڵا ئۆجەلان، ڕابەری زیندانیکراوی «پارتی کرێکارانی کوردستان»، بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنێک لەگەڵ دیمەشق، ئەوەش ڕێککەوتنێک کە دەتوانی لە بەرامبەردا بارودۆخێکی لەبارتر بۆ پرۆسەی چەکدانانی بەڕێوەچوو لە تورکیا دروست بکات.

لە سێپتەمبەردا، سەربازێکی کورد کە لە سوپای سووریا خزمەتی دەکرد، لەلایەن چەکدارانێکەوە کە پێیان وایە پەیوەندییان بە هۆزێکی عەرەبییەوە هەیە، فریودرا و بردرایە شوێنێک، و دواتر سەریان لێکردەوە. ئەم کوشتنە بووە هۆی سەرهەڵدانی خۆپیشاندان لە سەرانسەری کوردانی سووریا. لە یەکێک لە خۆپیشاندانەکانی کۆبانێ، دەسەڵاتداران چەندەها خۆپیشاندەری کوردیان دەستگیر کرد و خەریکی ئامادەکاری بوون بۆ گواستنەوەیان بۆ حەلەب. دەستگیرکراوەکان وەڵامیان دایەوە بە خستنە ئاگری ناوەندی بەندکردنەکە، کە بووە هۆی مردنی حەوت بەندکراو و خۆپیشاندانی زیاتری لێکەوتەوە.

لەگەڵ خۆپیشاندانی بەربڵاو کە داوای تێکردنی تەواوی خوێندنی زمانی کوردی لە پرۆگرامی فەرمیی قوتابخانەکانی سووریا دەکەن، ئەم ڕووداوانە پێشبینی دەکرێت بەردەوام بن تا کاتێک سەرچاوە بنەڕەتییەکانی گرژی چارەسەر نەکرێن. کوردانی سووریا داوای خۆڕێوەبەرایەتییەکی واتادار لە ناوچەکەی خۆیان دەکەن، بەشێک لەبەر ئەوەی ئەوە بە پارێزەرێک دەبینن لە بەرامبەر دانیشتوانێکی عەرەب کە بەرەبەرە هەست بە بەهێزبوون دەکات بۆ ئەوەی داواکارییەکانی کورد بۆ یەکسانی بخاتە بەر پرسیار. بەبێ چارەسەرکردنی ئەم کێشە بنەڕەتییە، هەر چارەسەرێکی هاوشێوەی ڕێککەوتنی ژانوێری ٢٠٢٦ تەنها دەبێتە پاڵدانی کێشەکە بۆ پێشەوە بەبێ چارەسەرکردنی، هیچی تر.