پێداچوونەوە بە تۆڕی حاج حەمەد لە عێراق

شیکارییەکی Middle East Forum Observer لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ دەڵێت گرنگییە زیادبووەکەی تۆڕی حاج حەمەد ئاماژەی ئەوەیە کە ئێران متمانەی بە هاوبەشە میلیشیایە نەریتییەکانی کەم بووەتەوە و ئۆپەراسیۆنە گرنگەکان دەگوازێتەوە بۆ خانەی بچووکتر و لێک‌جیاکراو کە ڕاستەوخۆ بە سوپای پاسەوانانی شۆڕشی ئیسلامی ڕاپۆرت دەدەن. ئەم ئەنجامە، لەگەڵ ئەوەی ڕێگەپێدراوە، هەڵوێستێکی ستراتیژی ڕێکوپێک‌تری ئێران دەشارێتەوە. ئێران واز لە میلیشیا نەریتییەکانی ناهێنێت، بەڵکو بە لێک‌جیاکردنەوەی مەبەستدار دەیانپارێزێت لەوەی بەر فشاری ئەوپەڕی بکەون.

لە ڕووی ستراتیژییەوە، ئێران دوو دەیە خەریکی ئەوە بوو کە تۆڕە چەکدارە هاوپەیمانەکانی بکات بە سەنتەری هێزی ڕاستەقینە لە ناو دەزگای بڕیاردانی سیاسی، ئەمنی و ئابووری عێراق، بەمەش دەستی تاران بەسەر دەوڵەتی عێراقدا بەهێز کرد. ئەم لایەن و میلیشیایانە گەرەنتیی کۆنترۆڵی ڕاستەقینەی ئێرانن، نەک تەنها کاریگەری، بەسەر ئەرکەکانی دەوڵەتی عێراقدا. لەدەستدانیان واتە لەدەستدانی گرنگترین سەرمایەی ئێران و گۆڕینی هاوسەنگی هێز لە ناوچەکەدا بە قازانجی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی.

ئاگاداریی ئیدارەی ترەمپ بەوەی کە ئەمریکا گواستنەوەی مانگانەی دۆلار بۆ عێراق ڕادەگرێت ئەگەر گرووپە چەکدارە هاوپەیمانەکانی ئێران چەکەکانیان دانەنێن، لەگەڵ سزاکانی ئایاری ٢٠٢٦ بەسەر ئەم میلیشیایانەدا، ئەو فشارە دەردەخات کە ئێستا ئەم میلیشیایانە ڕووبەڕووی دەبنەوە. ئەم کەش‌وهەوایە داوا لە هاوبەشە نەریتییەکان دەکات کە بۆ ماوەیەک ئەو ئۆپەراسیۆنانەی پەیوەست بە سیستەمە چەکە پێشکەوتووەکان و هێرشە سنووربەزێنەکان کە دەتوانن وەڵامی سەربازیی توندوتیژیی ئەمریکی و ناوچەیی هانبدەن، لە پێکهاتە سەرەکییەکانی میلیشیاکان جیا بکەنەوە. ئەگەر سوپای ئەمریکا خانەیەکی پەیوەست بە حاج حەمەد لەناو ببات، سەرکردایەتیی میلیشیاکان دەتوانێت بەرپرسیارێتی ڕەت بکاتەوە و حکوومەتی عێراقیش دەتوانێت بە شێوەیەکی باوەڕپێکراو ئەوە بڵێت، بەمەش ڕووبەڕووبوونەوەی سەرکردایەتی و ژێرخانی سەرەکیی میلیشیاکان لەگەڵ تۆڵەسەندنەوە کەم دەبێت.

ستراتیژیی بەرگریی «گرووپە سێبەرەکان» تاکتیکێکی نوێ نییە. لەو ساڵانەی دوای ئەوەی کە یەکەم ئیدارەی ترەمپ سەرنجی خستە سەر ئێران و هاوبەشەکانی، بەتایبەت دوای تیرۆرکردنی قاسم سولەیمانی و ئەبو مەهدی al-Muhandis لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، لایەنە میلیشیاییەکانی عێراق خۆیان لە ڕێگەی دروستکردنی گرووپە ڕووپۆشەکانەوە ئەم ستراتیژیەیان داهێنا. گرووپی Ashab Al-Kahf، کە لە ئابی ٢٠١٩ سەریهەڵدا بەڵام دوای مردنی سولەیمانی چالاکییەکەی بەرچاو زیادی کرد، نموونەیەکە. سەرەڕای ئەوەی Ashab Al-Kahf پەیوەندیی خۆی بە Asa’ib Ahl al-Haq ڕەت دەکاتەوە، بەڵگەکان ئاماژە بە کۆنترۆڵی ڕێکخراوەیی و ملکەچیی ئۆپەراسیۆنی دەکەن.

دوای هێرشەکەی گەڕەکی Jadriya و ئۆپەراسیۆنی Pager Operation ـی ئیسرائیل دژی Hezbollah، و ئەوەی دەریخست کە هەواڵگریی ئەمریکی و ئیسرائیلی دەتوانن بۆ ناو بازنەی بەرزی میلیشیاکانی ئێران ڕاببڕن، سەرکردەکانی لایەنەکانی عێراق لاوازیی پێکهاتەی فەرماندەیی ناوەندییان دۆزییەوە و بە ئەنقەست شوێنپێی خۆیان پارچەپارچە کرد. بۆیە تۆڕی حاج حەمەد نیشانەی ئەوە نەبوو کە سەرکردایەتی متمانەی بە فەرماندەیی خۆجێیی میلیشیاکان لەدەست دابێت، بەڵکو نیشانەی ئەوە بوو کە سەرکردایەتی سوربوونی ئەمریکا لەسەر تێکشکاندنی پێکهاتەکانی میلیشیا تێگەیشت و بڕیاری دا بەشی سەرەکیی ئەو پێکهاتانە بپارێزێت، بە پاڵنانی بەرپرسیارێتیی ئۆپەراسیۆنی بەرەو دەزگا لاوەکییەکان کە دەکرێت ڕەتبکرێنەوە یان وازیان لێبهێنرێت، بەبێ ئەوەی ناوکی ڕێکخراوەکە لەناو بچێت.

هەروەها ئەمە دانپێدانانێکە بەوەی کە جێگرتنەوەی سەرکردە چەسپاوەکان ئاسان نییە. Hassan Nasrallah ـی جێگرتنەوە، Naim Qassem، سێبەرێکی ئەو سەرکردەیەی Hezbollah ـە کە جێی گرتەوە. بە هەمان شێوە، Esmail Qaani، جێنشینی سولەیمانی، کاریزما و کاریگەریی ئەوی نییە.

هێرشی ئەیلوولی ٢٠٢٦ بۆ سەر هێڵی بۆریی ڕۆژهەڵات-ڕۆژئاوای سعودیە ئۆپەراسیۆنێکی نوێ نییە کە گۆڕانی دکتۆرینی ئێران نیشان بدات. ئەمە ئۆپەراسیۆنێکی نەریتییە کە لە ڕێگەی کەناڵی جێگرەوەوە ئەنجام دراوە. میلیشیا نەریتییەکان هێشتا کەسوکارەکە دابین دەکەن، تەنها لە ڕێگەی کەناڵی لێک‌جیاکراو و ڕەتکردنەوەپێکراوەوە دەیکەن کە ڕێگە بە ڕەتکردنەوەی باوەڕپێکراو دەدەن.

ئەو ڕاستییەی کە دواتر بەرپرسانی ئەمنیی عێراق ئۆپەراسیۆنەکە بە حاج حەمەدی پەیوەست بە سوپای پاسەوانانی شۆڕشی ئیسلامییەوە دەبەستنەوە، دوای چاوپێکەوتنی کەناڵی هەواڵەکانی سعودی لەگەڵ Brigadier General Ayad al-Tufan ـی خانەنشین، لەوانەیە خۆی ستراتیژییەکی مەبەستدار بێت بۆ لادانی تاوانبارکردن لە میلیشیا نەریتییەکان.

هەڵسوکەوتی دواتری حکوومەتی عێراق پشتگیریی ئەمە دەکات. لە جیاتی ئەوەی بە تەنها لێکۆڵینەوە بکات و دەستێوەردانی ئێران مەحکووم بکات، لێکۆڵینەوەیەکی هاوبەشی لەگەڵ خودی ئێران دەستپێکرد، وەڵامێک کە بێواتا دەبوایە ئەگەر حکوومەت ئەم ئۆپەراسیۆنانەی بە کردەوەی یەکلایەنەی ئێرانی زانیبایە کە سەروەریی عێراق هەڕەشە لێ دەکەن. لێکۆڵینەوەی هاوبەش لە نێوان دەوڵەتێکی وا پێدەچێت ستەمی لێکرابێت و ئەو لایەنەی تاوانبار کراوە، ئاماژە بەوە دەکات کە شتێک لە بەڕێوەبردنی هاوبەشی ڕیوایەت نزیکترە تا لێپرسینەوەی ڕاستەقینەی دژبەر.