مزگەوتەکان لە سەر مینبەر بۆ ئەلسەید بانگەشەیان کردووە، ڕاپۆرتێکی فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاشکرای دەکات

فیلادێلفیا، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦. لێکۆڵینەوەیەکی نوێی فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەڵگە لەسەر ئەوە دەخاتەڕوو کە ڕێکخراوە ئیسلامییەکانی لە باج بەخشراو بە ئاشکرا دەستێوەردان لە هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا دەکەن؛ لە ئیمامێکی دێربۆرن هایتسەوە کە بە کۆمەڵەکەی گوت «دەنگدان هێندەی نوێژ واجبە [لە ڕووی ئایینییەوە پێویستە] … با دەنگ بدەین بە برا عەبدولڵا ئەلسەید» تا بۆسەیەکی کۆکردنەوەی پارەی بانگەشە لە ناو هۆڵی کۆنگرەی ساڵانەی کۆمەڵەی ئیسلامی ئەمریکای باکوور (Islamic Society of North America). ڕاپۆرتەکە بە ناونیشانی «خێرخوازیی چەکدارکراو: بانگەشەی هەڵبژاردنی ڕێکخراوە ئیسلامییە بێ‌قازانجەکان لە ئەمریکا» (Weaponized Charity: Islamist Nonprofit Electioneering in America)، نووسینی مەهیار ئینتیزاری (Mahyar Entezari)، هاوکاری توێژینەوە لە Islamist Watch، لە ٢٤ی ئەیلوول لەلایەن پڕۆژەی Focus on Western Islamism (FWI)ی فۆرەمەوە بڵاوکرایەوە. فۆرەم هیچ هەڵوێستێک سەبارەت بە هەڵبژاردنی هیچ کاندیدێک کە ناوی لە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە نادات. نیگەرانییەکەی ڕەفتاری ڕێکخراوە لە باج بەخشراوەکانە، کە یاسا پابەندیان دەکات بەبێ گوێدان بە حیزب یان بۆچوونی ئەو کاندیدانەی پشتگیریان دەکەن.

بە پێوانەی ئەو کۆرسە ڕاهێنانەی خودی دەزگای باجی ناوخۆیی ئەمریکا (IRS) سەبارەت بە قەدەغەکردنی دەستێوەردان لە بانگەشەی هەڵبژاردن لەلایەن ڕێکخراوەکانی 501(c)(3)، ئەو ڕەفتارەی لە ڕاپۆرتەکەدا تۆمارکراوە دەگونجێت لەگەڵ نموونە فێرکارییەکانی خودی دەزگاکە بۆ چالاکی قەدەغەکراو: پەسەندکردنی کاندید، داواکردنی بەخشینی پارە بۆ بانگەشە، دابەشکردنی بڵاوکراوەی بانگەشە، میوانداریکردنی کاندید بەبێ ئەوەی دەرفەتێکی یەکسانی دیار بۆ ڕکابەرەکان هەبێت، و بڵاوکردنەوەی تۆماری دەنگدانی لێدواندراو بە کاتبەندییەکی هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنەکان.

ڕوونترین نموونە پێشبڕکێی ناوخۆیی حیزبی دیموکرات بۆ سێناتۆی میشیگانە لە ٢٠٢٦، کە ئەلسەید لە ٤ی ئابدا بە ١٣،٧٩٢ دەنگ بردییەوە، جیاوازییەک کە کەمتر بوو لە یەک لە سەد. لە هەفتەکانی پێش دەنگدان، ئیمامانی مزگەوتە لە باج بەخشراوەکانی میشیگان لە سەر مینبەرەوە بانگەشەیان بۆ کرد، و دووانیان لە کاتی نوێژەکاندا میوانداری خودی کاندیدەکەیان کرد. لە ماڵی حیکمەتی ئیسلامی (Islamic House of Wisdom) لە دێربۆرن هایتس، ئیمام محەمەد عەلی ئیلاهی، پیاوێکی ئایینی ڕاهێنراو لە ئێران کە جارێک بەڕێوەبەری دەستەی سیاسی-ئیدیۆلۆژی هێزی دەریایی کۆماری ئیسلامیی ئێران بووە، ئەلسەیدی بۆ سەر مینبەر بەخێرهێنا و بە ئامادەبووانی گوت: «من دەنگ بەم پیاوە دەدەم»، و زیادی کرد: «دەنگدان هێندەی نوێژ واجبە [لە ڕووی ئایینییەوە پێویستە] … هەمووان دەنگ بدەن و با دەنگ بدەین بە برا عەبدولڵا ئەلسەید.» لە ناوەندی پەروەردەیی ئیسلامی کەربەلا (Karbalaa Islamic Educational Center) لە دێربۆرن، ئیمام هیشام ئەلحوسەینی لە ٣ی ئاب، ڕۆژێک پێش پێشبڕکێیەکە، لەگەڵ ئەلسەید ڕاوەستا و وتاری دا کە سەرکەوتنی ئەلسەید دەبێتە «سەرکەوتنێک بۆ خودا». لە کانتن، ئیمامێک لە ناوەندی پەروەردەیی و کۆمەڵایەتی موسڵمانانی ئەمریکا (Muslim Educational Community Center of America) بە نوێژکەرانی گوت «ئەرکێکی پێویستە بڕۆین و برا عەبدولڵا ئەلسەید هەڵبژێرین، چونکە لانیکەم دەزانین ئەو موسڵمانە».

پیاوانی ئایینی دیکە ئەوەیان بەکارهێنا کە IRS پێی دەڵێت «وشە کۆدەکان». لە پەیمانگای ئیسلامی ئەمریکا (Islamic Institute of America)، ئیمام حەسەن قەزوینی ڕایگەیاند کە دەنگدان «ئەرکێکی ئایینییە» و ئاگاداری کردەوە: «سیۆنیستەکان زیاتر لە ٦٠ ملیۆن دۆلار دەڕژێنن تا بتوانن دەنگتان بفڕێنن»، و داوای لە گوێگرەکان کرد ڕێگە نەدەن «کاندیدی سیۆنیست براتەوە». ڕێنماییەکانی خودی IRS دەڵێن پەیامێک پێویست ناکات ناوی کاندیدێک ببات تا بە دەستێوەردان لە بانگەشە دابنرێت.

لە کۆتایی هەفتەی ڕۆژی کار (Labor Day)، ISNA شانۆی کۆنگرەکەی لە دیترۆیت دا بە ئەلسەید، لە کاتێکدا بانگەشەکەی بۆسەیەکی تەواوی نمایشکەری لە ناو هۆڵەکەدا بەڕێوە دەبرد، بە کۆدی QRی «ئەمڕۆ ببەخشە»، پانۆی «موسڵمانان بۆ عەبدولڵا»، و بڵاوکراوەکان کە بەسەر کورسییەکاندا ڕاخرابوون. پڕۆگرامی کۆنگرەی ISNA ئەلسەیدی بە وشەبەندییەکی تەواو یەکسان لەگەڵ ژیاننامەی کاندید وەسف کرد کە لەلایەن PACـێکەوە بڵاوکرابووەوە کە پارە بۆ بانگەشەکەی کۆدەکاتەوە، بەبێ هیچ ڕاگەیاندنێکی لاڕێیی. دوای وتارەکە، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ISNA بە ئامادەبووانی گوت کە موسڵمانان «بە تەواوی دەزانن دەبێ چ بڕیارێک بدەن»، لە دوای ئەوەی چەند چرکەیەک پێشتر ڕایگەیاندبوو کە ISNA هیچ حیزب یان کاندیدێک پەسەند ناکات و ڕکابەری کۆماریخوازی ئەلسەید، مایک ڕۆجەرز، وەڵامی بانگهێشتنەکانی ئامادەبوونی نەداوەتەوە. ڕاپۆرتەکە تێبینی دەکات کە IRS سیاق بە بەشێک لە پەیام دادەنێت: ئەم قسەیە ڕاستەوخۆ دوای وتاری بانگەشەی ئەلسەید هات، لە کاتێکدا خۆبەخشەکان پۆستەرەکانی بانگەشەکەیان بەناو هۆڵەکەدا دەگێڕا. بانگەشەی ئەلسەید پێش کۆنگرەکە گوتبووی کە ئەو «پەیوەندی نییە بە هیچ بەشدارێکی دیکەی کۆنفرانسەکەوە و پەسەندیان ناکات». IRS دەڵێت «نابێ ڕێگە بە هیچ کۆکردنەوەی پارەیەکی سیاسی بدرێت» لە بۆنەیەکی کاندیددا.

ڕاپۆرتەکە هەروەها بەڵگە لەسەر ئەوە دەخاتەڕوو کە ئەنجومەنی پەیوەندییە ئەمریکی-ئیسلامییەکان (CAIR) کارتی پلەدانانی ڕەنگبەندیکراوی ئەندامانی کۆنگرێسی بڵاوکردووەتەوە، هەندێکیان بە ئاشکرا ئەو ئەندامانەیان دەستنیشان کردووە کە «بەرەوڕووی دووبارە هەڵبژاردنەوەن»، لە هەموو ساڵێکی هەڵبژاردنی فیدراڵدا لە ٢٠١٨ەوە تا ٢٠٢٤، و بەپێی وێبسایتەکەی، لە هیچ کام لە ساڵانی نێوانیدا نا؛ ئەم شێوازە کاتبەندییە IRS بە نیشانەی دەستێوەردان لە هەڵبژاردن دایدەنێت. کارتی پلەدانانی ٢٠٢٤ لە cair.com لەلایەن CAIR Foundation, Inc.ـەوە بڵاوکرایەوە، کە دامەزراوەی 501(c)(3)ی CAIRە، نەک CAIR Action، باڵی 501(c)(4) کە لە ٢٠٢٤دا دایمەزراند. «پلانی ستراتیژی هەڵبژاردنی ٢٠٢٦»ی CAIR بەڵێنی هەوڵێکی فراوانتر دەدات لەم خولەدا.

لە دەرەوەی میشیگان، ڕاپۆرتەکە مزگەوتێکی نیوجێرسی دەستنیشان دەکات کە پەیوەستە بە دیانەتی دەوڵەتی تورکیا و لە ٢٠٢١دا لە پەڕەی فەیسبووکی فەرمیدا داوای بەخشینی کرد بۆ کاندیدێکی کۆماریخوازی کۆنگرێس، تەیفوون سێلێن (Tayfun Selen)؛ مزگەوتێک لە کوینز کە دامەزراوە باوکەکەی ٢٥،٠٠٠ دۆلار پشتیوانی لە دامەزراوەی عەلەوی (Alavi Foundation) وەرگرت، ئەو دامەزراوەیەی کە داواکارانی فیدراڵ تۆمەتباریان کرد بەوەی لەلایەن ئێرانەوە کۆنترۆڵ دەکرێت لە کەیسێکدا کە لە ئازاری ٢٠٢٦دا بە ڕێککەوتنێک کۆتایی هات کە تێیدا عەلەوی دانی بە هیچ سەرپێچییەکدا نەنا، و ئەو مزگەوتە لە ٢٠٢٦دا لە ماوەی ١٠ هەفتەدا دوو کاندیدی پێشبڕکێی ناوخۆیی دیموکراتی کۆنگرێسی لە نوێژی هەینیدا میوانداری کرد؛ مزگەوتێکی دووەمی نیوجێرسی کە لەسەر مینبەرەکەی شارەوانێک لە ٢٠١٨دا لە تەنیشت پارێزگارەکەدا ڕاوەستا، چوار ڕۆژ پێش هەڵبژاردنی خودی شارەوانەکە؛ و گرووپێک کە داواکارانی فیدراڵ وەسفیان کردووە بەوەی وەک «باڵی ئاشکرا»ی ئیخوان موسلیمین لە ئەمریکا دامەزراوە، کە ئەندامانی خۆی ئاراستەی پرۆسەی هەڵبژاردنی کاندیدی حیزبێکی ناوچەیی (county) کرد. چەند ڕێکخراوێکی ناوبراو پەیوەندییان بە کۆماری ئیسلامیی ئێران، کۆماری تورکیا، یان ئیخوان موسلیمینەوە هەیە، کە حکومەتی ئەمریکا لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا چەند لقێکی بە ڕێکخراوی تیرۆریستی ناساند. ڕاپۆرتەکە تێبینی دەکات کە هەموو ئەو ڕێکخراوانەی ناویان هێناوە ئەم جۆرە پەیوەندییانەیان نییە، و پەیوەندی بە هەموو ڕێکخراو و تاکێکی ناوبراوەوە کراوە بۆ وەرگرتنی لێدوان.

ڕاپۆرتەکە دەگاتە ئەو ئەنجامەی کە جێبەجێکردنی یاسا بە نزیکەیی بوونی نییە. IRS دەڵێت کە لە زیاتر لە دوو لەسەر سێی ئەو ڕێکخراوانەی 501(c)(3) کە لە ٢٠٠٤ەوە بۆ پشکنین هەڵیبژاردوون، دەستێوەردانی بانگەشەی سیاسی دۆزیوەتەوە، بەڵام خۆی وەسف دەکات بەوەی «سەرەکیتر پەرۆشی فێرکردنی ڕێکخراوەکان و بەهێزکردنی پابەندییە». داتای بەردەستی IRS نیشان دەدات کە تەنها چەند ڕێکخراوێکی دەستەبڕێو لەبەر دەستێوەردان لە بانگەشە لەباج‌بەخشراوییەکەیان لەدەست داوە.

گرێگ ڕۆمان، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، گوتی: «لە باج بەخشران پشتیوانییەکی گشتییە. ئەمریکییەکان خەرجی ئەو مزگەوت و خێرخوازانە دەدەن کە بە ئامادەبووانیان گوت خودا لێیان دەخوازێت دەنگ بە کێ بدەن، پاشان مایکرۆفۆنەکەیان دایە کاندیدەکە.» هەروەها گوتی: «IRS یاساکەی هەیە، بەڵگەکانی هەیە، و کەرەستەی ڕاهێنانی خۆشی هەیە. ئەوەی کەمی هەیە ئیرادەیە. ئەگەر ئەو کاری نەکات، دەبێ کۆمیسیۆنی هەڵبژاردنی فیدراڵ، ڕێکخەرانی خێرخوازیی ویلایەتەکان، و کۆنگرێس کاری بکەن.»

مەهیار ئینتیزاری، نووسەری ڕاپۆرتەکە، گوتی: «هەموو ڕووداوێکی ئەم ڕاپۆرتە بەڵگەنامەکراوە، لە تۆمارە ڤیدیۆیی و دەنگییەکان، نامیلکەکان، پڕۆگرامەکانی کۆنگرە، تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی خودی ڕێکخراوەکان، و ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکانەوە. IRS یاساکانی نووسی و کۆرسێکی بڵاوکردەوە بۆ ڕوونکردنەوەیان. بە پێوانەی ئەو کۆرسە، ئەو ڕەفتارەی ئێمە دۆزیمانەوە وا دیارە پێشێلیان دەکات، و هیچ ڕێکخراوێک ڕووبەڕووی هیچ ئەنجامێک نەبووەتەوە. ئەم شێوازە شاراوە نییە، و لە گەشەکردندایە.»

فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست داوا لەمانە دەکات:

• دەزگای باجی ناوخۆیی (IRS) و وەزارەتی خەزێنەداری هەموو ئەو ڕێکخراوانەی ناویان لە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە بپشکنن بۆ پێشێلکردنی قەدەغەی دەستێوەردان لە بانگەشەی سیاسی لە بڕگەی 501(c)(3)، باجی تایبەت و چارەسەری هەڵوەشاندنەوەی لەباج‌بەخشراوی کە یاسا دەیخاتەڕوو جێبەجێ بکەن، و دۆخی باج‌کەمکردنەوەی هەر ڕێکخراوێک لەسەر لیستی هەڵوەشاندنەوەی خۆکار (Auto-Revocation List) پێداچوونەوەی بۆ بکەن کە هێشتا داوای بەخشینی باج‌کەمکەرەوە دەکات.

• کۆمیسیۆنی هەڵبژاردنی فیدراڵ لێکۆڵینەوە بکات لەوەی ئایا هەر کۆمپانیایەکی لە باج بەخشراوی ناوبراو لە ڕاپۆرتەکەدا شتێکی بەنرخی پێشکەش بە بانگەشەیەکی فیدراڵ کردووە، لەوانە کاتی مینبەر یان کەناڵە فەرمییەکانی پەیوەندیکردن، کە ببێتە بەخشینێکی کۆمپانیایی قەدەغەکراو. ئەمە داواکاری فۆرەمە؛ خودی ڕاپۆرتەکە قەدەغەی یاسای باج لەسەر دەستێوەردان لە بانگەشە دەخاتەڕوو. پەرلەمانتار کیس سێلف (Keith Self) بە جیا داوای لە وەزارەتی خەزێنەداری کردووە لێکۆڵینەوە بکات لەوەی ئایا ISNA ئەو قەدەغەیەی پێشێل کردووە، بە ئاماژەدان بە ڕاپۆرتی ٩ی ئەیلوولی FWI دەربارەی کۆنگرەکە.

• داواکارانی گشتی، سکرتێرانی ویلایەت، و ڕێکخەرانی دارایی بانگەشەی میشیگان، نیویۆرک، و نیوجێرسی، لەگەڵ بەرپرسانی هەڵبژاردنی ناوچەکانی وەین، ماکۆم، و واشتناوی میشیگان، کە مزگەوتە ناوبراوەکانی ڕاپۆرتەکەی تێدان، لێکۆڵینەوە بکەنەوە بەپێی یاساکانی متمانەی خێرخوازی و دارایی بانگەشەی ویلایەت لەسەر ئەو مزگەوت و ڕێکخراوانەی لە ژێر دەسەڵاتی یاسایی خۆیاندا ناویان هاتووە.

• لیژنەی ڕێگا و ڕێکارەکانی ئەنجومەنی نوێنەران، بە بنەماکردنی ئەو ئاڕاستەکردنانەی پێشووتری، و لیژنەی دارایی سێنات، هەموو ڕێکخراوێکی بەڵگەنامەکراوی ڕاپۆرتەکە ئاڕاستەی IRS بکەن و داوا لە دەزگاکە بکەن ڕاپۆرت لەسەر چارەنووسی هەموو ئاڕاستەکردنێک پێشکەش بکات.

• کۆنگرێس داوای ڕاپۆرتکردنی گشتی لە دەستپێشخەریی پابەندبوون بە چالاکییە سیاسییەکانی (Political Activities Compliance Initiative) IRS بکات، تا ژمارەی سکاڵاکان، پشکنینەکان، و ئەنجامەکان لە هەر خولێکی هەڵبژاردندا ببنە تۆمارێکی گشتی.

ڕاپۆرتە تەواوەکە بخوێنەوە: https://www.meforum.org/fwi/fwi-research/weaponized-charity

دەربارەی فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست

فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کە لە ١٩٩٤دا دامەزراوە، بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پەرە پێ دەدات و بەهاکانی ڕۆژئاوا لە هەڕەشە ئیسلامییەکان دەپارێزێت، لە ڕێگەی توێژینەوە، چالاکوانی، و پشتیوانی هاوپەیمانان.

بۆ بڵاوکردنەوەی دەستبەجێ. بۆ زانیاری زیاتر، پەیوەندی بکەن بە: گرێگ ڕۆمان Roman@MEForum.org +1 (215) 546 5406