پاکستان جەنەڕاڵێکی دژە‌تیرۆر دەکاتە سکرتێری گشتیی هاوپەیمانێتیی بەرگریی مەککە

پاکستان جەنەڕاڵ‌لێفتەنانتی خانەنشین نەعمان مەحمودی وەک یەکەم سکرتێری گشتیی هاوپەیمانێتی بەرگریی مەککەی سەرکردەیی‌کراوی لەلایەن سعودیە دیاری کرد، کە بەوەش کەسێکی کەوتووپێش لە عەمەلیاتی دژە‌تیرۆر، شیکاری هەواڵگری و پلاندانانی سەربازی دەخاتە ناوەندی ئەو چوارچێوە ئەمنییە نوێیەی کە پاکستان، سعودیە و تورکیا پێکەوە دەبەستێتەوە. ئەم دیاریکردنە گرنگە، چونکە ژیاننامەی پیشەیی مەحمود ئاماژە دەدات بەو جۆرە ئاڵنگارییە ئەمنییەی کە لەوانەیە هاوپەیمانێتییەکە خۆی بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئامادە بکات.

حکومەتی پاکستان لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ ڕایگەیاند کە مەحمود، وەرگرێکی «هیلالی ئیمتیاز (سەربازی)» و دووەمین پلەبەرزترین نیشانی پاکستان، سەرکردایەتی سکرتاریەتی گشتی دەکات کە لە ڕیاز دادەمەزرێت. هەر سێ وڵاتەکە لە ٧ی ئابی ٢٠٢٦ ڕێککەوتنی بەرگریی هاوبەشی مەککەیان واژۆ کرد، کە بەپێی ئەو ڕێککەوتنە هێرشێکی چەکدار لەسەر یەک ئەندام وەک هێرش لەسەر هەر سێیان هەژمار دەکرێت. لە یەکەم کۆبوونەوەی لیژنەی ستراتیژیی سیاسی و بەرگری لە ئەستەنبوڵ لە ٣١ی ئاب، وڵاتەکان ڕێککەوتن لەسەر دامەزراندنی سکرتاریەتی هەمیشەیی و ئەوەی یەکەم دەورەی سێ ساڵەی سکرتێری گشتی بدرێتە پاکستان.

هەڵبژاردنی مەحمود جێی سەرنجە، چونکە سعودیە ڕووبەڕووی هەڕەشەیەکی پێشکەوتووە لە لایەن حوسییەکانی یەمەنەوە. هاوپەیمانێتییەکە حوسییەکان وەک دوژمنی سەرەکیی خۆی دیاری نەکردووە، و ئەندامانیش هێشتا ڕێککەوتنەکە بە «بەرگریکارانە» وەسف دەکەن، بەڵام پشتگوێخستنی کاتەکەی ئاسان نییە. حوسییەکان توانایان نیشان داوە کە شەڕی چەریکی تێکەڵ بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان، مووشەک و هێرشی دەریایی بکەن، و بەمەش هەڕەشە لە خاکی سعودیە، ژێرخانی وزە و یەکێک لە گرنگترین کۆریدۆرەکانی گواستنەوەی دەریایی جیهان دەکەن.

مەحمود بەشێکی زۆری تەمەنی سەربازیی خۆی لە بەرەنگاربوونەوەی ئەو ڕێکخراوانەدا بەسەر برد کە شەڕی نامتوازن بە شێوەی هاوشێوە بەکاردەهێنن. مەحمود لە ئەیلوولی ١٩٨٧ وەک ئەفسەر لە فەوجی بەلووچی پاکستان دەستنیشان کرا و نزیکەی ٣٦ ساڵ خزمەتی کرد، تاوەکو لە نیسانی ٢٠٢٣ خانەنشین بوو. ژیاننامەی پیشەیی ئەو فەرماندەیی مەیدانی، هەواڵگری، شیکاری ستراتیژی و پەروەردەی سەربازی لەخۆگرتووە. لە کۆلێژی فەرماندەیی و ئەرکانی کوێتە، کۆلێژی فەرماندەیی و ئەرکانی میسر، و زانکۆی بەرگریی نیشتمانی لە ئیسلام‌ئاباد خوێندی، کە لەوێ بڕوانامەی ماستەری لە War Studies وەرگرت. هەروەها چەندین ساڵ لە کۆلێژی فەرماندەیی و ئەرکاندا کاری کرد، تا ئەوەی لە کۆتاییدا بوو بە مامۆستای سەرەکی.

ئەزموونی عەمەلیاتیی ئەو فەرماندەیی لیوایەکی پیادەی لە وەزیرستانی باکوور لەخۆدەگرت، کە ناوەندی سەرەکیی هەوڵەکانی پاکستان بوو دژ بە ڕێکخراوە چەکدارەکانی چالاک لە سنووری ئەفغانستان. پاشان لە فەرماندەیی مەیدانەوە چوو بۆ بواری هەواڵگری و بوو بە بەڕێوەبەری گشتیی بەڕێوەبەرایەتیی شیکاری لە هەواڵگریی نێوان‌دەزگاکان (ISI). ئەم پۆستە ڕووبەڕووی هەڵسەنگاندنی ستراتیژی، پەیوەندیی هەواڵگریی دەرەکی و ژینگەی ناوچەیی فراوانتری کردەوە کە ڕێکخراوە چەکدارەکان تێیدا کار دەکەن.

لە نیسانی ٢٠١٩ بۆ پلەی جەنەڕاڵ‌لێفتەنانت بەرزکرایەوە و دواتر وەک سەرپشکێنەری گشتیی پەیوەندییەکان و تەکنەلۆژیای زانیاری لە سەرۆکایەتیی سوپادا خزمەتی کرد. لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ فەرماندەیی کۆڕی یازدەی لە پێشاوەر وەرگرت.

کاتەکە گرنگ بوو. خەیبەر پەختونخوای پاکستان هێشتا لەبەردەم هێرشەکانی گرووپە تیرۆریستییەکاندا لاواز بوو، بەتایبەتی ئەوانەی پەیوەندییان بە ئەفغانستانەوە هەبوو. لە هەمان کاتدا، ئەمریکا خۆی بۆ کشانەوە لە ئەفغانستان ئامادە دەکرد، و دەرئەنجامەکانی گەڕانەوەی تاڵیبان ڕۆژبەڕۆژ ڕوونتر دەبوونەوە.

مەحمود لە تشرینی دووەمی ٢٠٢١ فەرماندەیی پێشاوەری بەجێهێشت و دواتر بوو بە سەرۆکی زانکۆی بەرگریی نیشتمانی، پۆستێک کە تا خانەنشینبوونی لەسەری مایەوە. بۆیە ژیاننامەی پیشەیی ئەو چەند جیهانێکی تێکەڵ پێکەوە دەگرێت کە هاوپەیمانێتیی نوێ دەبێت یەکپارچەیان بکات: عەمەلیاتی سەربازی، هەواڵگری، پلاندانانی ستراتیژی، و پەروەردەی ئەفسەرە باڵاکان.

ئەم پێشینەیە گرنگە، چونکە ئاڵنگاریی حوسی کێشەیەکی سەربازیی ئاسایی نییە. جوگرافیای یەمەن، توانای حوسییەکان لە پەرتەوازەکردنی هێزەکانیان، و بەکارهێنانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و مووشەکی نسبەتەن هەرزان، وا دەکات بە هێزی ئاسایی بە تەنها شکست‌پێهێنانیان ئەستەم بێت. وەڵامدانەوەیەکی سەرکەوتوو پێویستی بە هەواڵگری، چاودێری، ئاگادارکردنەوەی زوو، دیاریکردنی ئامانج، ئاسایشی سنوور، چاودێریی دەریایی، و تێگەیشتن لە ژینگەی سیاسی و هۆزایەتیی هەیە کە بزووتنەوەیەکی چەکدار تێیدا کار دەکات.

پاکستان زۆرێک لەو وانانەی لە ڕێگەی کەمپینی دژە‌تیرۆری خۆی فێربووە، هەرچەندە وەزیرستانی باکوور یەمەن نییە. بەڵام بنەما بنەڕەتییەکان پەیوەندیدارن. هەردوو کەمپینەکە هەوڵ دەدەن پەناگە لە گرووپە چەکدارەکان بسەننەوە، تۆڕەکانی دابینکردن تێکبدەن، تێچوونی هەواڵگری بەرەوپێش ببەن، ناوەندە خەڵکاوییەکان بپارێزن، و فشاری سەربازی تێکەڵ بە ڕێوشوێنی سیاسی و ئابووری بکەن.

ئەمە دەکرێت ببێتە یەکێک لە گرنگترین بەشدارییەکانی مەحمود لە ڕیاز.

یەکەم ئەرکی هاوپەیمانێتییەکە ئەوە دەبێت ڕێکخراوێک بنیات بنرێت کە بتوانێت بەرگریی هاوبەش بکات بە شتێکی عەمەلی. ئەمەش پێویستی بە دیاریکردنی ئەوە هەیە کە چۆن هەواڵگری هاوبەش بکرێت، چۆن هەڕەشەکان هەڵبسەنگێندرێن، ئاستی هاوکاریکردن و لەیەک‌هەڵگرتن، چۆن مەشقەکان ئەنجام بدرێن، و چی دۆخی بەرگریی هاوبەش دەست‌پێدەکات.

دیاریکردنی جەنەڕاڵێکی خانەنشینی پاکستانی لەبری دیپلۆماتێکی ئاسایی، سکرتاریەتەکە بە ئاراستەیەکی ئەمنیی ڕوون و ئاشکرا دەدات.

ئەمەش لە کاتێکدا ڕوودەدات کە هەڕەشەی حوسی گرنگییەکی ستراتیژیی فراوانتری وەرگرتووە. ئێستا هێرشەکان بۆسەر سعودیە تەنها کێشەیەکی نێوان یەمەن و سعودیە نین.

بۆیە دیاریکردنی مەحمود پرسیارێکی گەورەتر دەوروژێنێت سەبارەت بەوەی هاوپەیمانێتیی مەککە دەبێتە چی. ڕێککەوتنەکە بەرگریکارانەیە. پاکستان جەختی لەوە کردووەتەوە کە ئاراستەی هیچ وڵاتێک نەکراوە، تورکیا وتوویەتی چوارچێوەکە ڕێز لە سەروەری و یەکپارچەیی خاکی دەگرێت و تەواوکەری هاوپەیمانێتییە هەبووەکانە. هەر سێ ئەندامەکە هەروەها باسی نەهادینەکردنی هاوکاریی پیشەسازیی بەرگری، گەشەپێدان و بەرهەم‌هێنانی هاوبەش، و شێوەکانی دیکەی هاوکاریی سەربازیشیان کردووە.

بەڵام هاوپەیمانێتییە بەرگریکارەکان لە کۆتاییدا بەو هەڕەشانە شێوە دەگرن کە دەبێت ڕێگرییان لێبکرێت. ئێران کاریگەریی لەسەر بزووتنەوەی حوسی هەیە، ئەگەر نەڵێین ئاراستەی دەکات، کە وا دەکات ڕۆڵی فراوانتری ئێران پێویست بێت لە هەر هەڵسەنگاندنێکی ئاسایشی عەرەبی کەنداودا بخرێتە بەرچاو، هەرچەندە ئەندامانی هاوپەیمانێتیی مەککە خۆیان بە هاوپەیمانێتییەکی دژە‌ئێرانی نازانن.

بەڵام واتای ئەوەشە کە هاوپەیمانێتییەکە دەبێت خۆی بۆ ژینگەیەکی ناوچەیی ئامادە بکات کە تێیدا هەڕەشەی دەوڵەتی و ناوەڵەتی تێکەڵی یەکتر دەبن.