ئێران هەڕەشەی هێرشکردنە سەر ئەوروپا دەکات

لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، بەپێی هەواڵەکان، ڕێبەری باڵا موجتەبا خامنەیی لەگەڵ فەرماندە پلەبەرزەکانی هێزە چەکدارەکان کۆبووەوە و ڕایسپارد کە ئەوروپا بڵێنە ئامانج. خامنەیی بە فەرماندەکانی گوت کە «وەهمگرتنەوەی مەکسیمالیستی» بەکاربهێنن و فەرمانی پێدا کە بەرامبەر هەر هەڕەشەیەک بە «وەڵامێکی خێرا و بەبێ سنووری جوگرافی» ڕووبەڕوو ببنەوە. دەستبەجێ، میدیای ڕژێم گۆڕایەوە بۆ هەمان خاڵە ئاخاوتنەکان.

ڕۆژنامەی کەیهان، کە ڕێبەری باڵا سەرنووسەرەکەی دادەنێت، نووسیویەتی ئامانجە ئەگەرییەکانی ئێران تەنها بە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ناوەستێن و «دڵی ئەوروپا»ش دەگرنەوە. زیاتریش کرد کە مووشەکەکانی ئێران دەتوانن بگەنە بنکەکانی ناتۆ لە دوورییەکی تا ٣٠٠٠ میلدا. ڕۆژنامەی فرۆشراوی بەرفراوانی هەمشەهریش هەمان بەڵگەی دووپات کردەوە و ئاماژەی بەوە دا کە هێرشە قووڵەکانی ئێران هێڵەکانی پێداویستی سوپای ئەمریکا تێکدەدەن.

لەگەڵ زیادبوونی ئەگەری ململانێیەکی نوێ دوای هەڵبژاردنە ناوەڕاستەکانی ئەمریکا، بەرپرسان زیاتر و بە دەنگی بەرز باسی ئەم هەڕەشانە دەکەن. محەمەد-جەواد لاریجانی، برای عەلی کە وەک سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی کاری دەکرد هەتا هێرشێکی ئەمریکا کوشتی، و برای سادق لاریجانی کە سەرۆکایەتی ئەنجومەنی تەشخیسی بەرژەوەندی نیزام دەکات، گوتی: «ئەگەر وابێت کە لە بنکەکانی ئەمریکا لە ئەڵمانیا، ئەڵبانیا یان ئینگلتەرا هێرش بکرێتە سەر ئێران، ئەو بنکانە ئامانجی ڕەوای ئێمە دەبن.»

عەباس عەراقچی، وەزیری دەرەوە، لە چاوپێکەوتنێکدا گوتی ئێران بۆ بەرگریکردن لە خۆی دوودڵ نابێت لە هێرشکردنە سەر بنکەکانی ئەمریکا، بەبێ ئەوەی هیچ ناوچەیەک دیاری بکات. هەروەها باسیکرد کە ئەم بابەتەی لەگەڵ هاوتای قوبرسی خۆی، کۆنستانتینۆس کۆمبۆس (Constantinos Kombos)، تاوتوێ کردووە، و ئەویش دڵنیای کردووەتەوە کە بە حکوومەتی بەریتانیای گوتووە بنکەکانیان لە قوبرس بۆ هێرش دژی ئێران بەکارنەهێنن. لە وتارەکەدا هاتووە کە عەراقچی لە تەمووزی ٢٠٢٦دا ئاگاداری شانشینی یەکگرتوو و بولگاریای کردبووەوە کە ڕووبەڕووی تۆڵەسەندنەوە دەبنەوە ئەگەر ئەمریکا بنکەکانیان بەکاربهێنێت.

بەرپرسانی تر، وەک ئەندامانی پەرلەمان و منووچەهر موتەکی (Manuchehr Mottaki)، وەزیری پێشووی دەرەوە کە بووە پەرلەمانتار، هەمان ئاگادارکردنەوەیان دەرکرد.

ئێران ئەم فێڵە بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی هاوپەیمان و هاوبەشەکانی ئەمریکا بکات بە لۆبیکار دژی هەڵگیرسانەوەی ململانێ. زیانە ڕاپۆرت‌کراوەکان لە بنکەکانی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەروەها کەمی کۆگای ڕاگرەکانیش، وایان لێکردووە ئێران باوەڕ بکات دەتوانێت زیانێکی جیددی بە هەوڵە جەنگییەکانی ئەمریکا بگەیەنێت. لە ماوەی عەمەلیاتی Epic Furyدا، ئێران توانای خۆی بۆ گەیشتن بە بنکەی دیێگۆ گارسیا نیشان دا، کە نزیکەی ٢٥٠٠ میل دوورە، و بە ئەگەری زۆر بە ئامێری هەڵگری بۆشایی سیمورغ ئەنجامی دا، کە زۆرجار زۆر گرانترن لە مووشەکە بالیستیکەکان.

لەوانەیە کەمی کۆگا ببێتە کێشە. تاکتیکی ئێران بۆ هێرشە مووشەکییەکان ئەوەیە بە کۆمەڵ هێرش بکاتە سەر ئامانج، و بە ئاشکرا نازانرێت ئایا کۆگای مووشەکە بالیستیکە مامناوەندبڕەکانی ئێران ئەوەندە بەرزە کە بتوانێت ڕاگرەکانی ئەمریکا بەزێنێت.

لە ئاگربەستی نیسانی ٢٠٢٦ەوە، بەرپرسانی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی شانازییان کردووە کە ئێران لە ململانێی داهاتوودا چەکی نوێ دەخاتە ڕوو. یەکێک لەو چەکانە لەوانەیە وەشانێکی دەستکاریکراوی خورەمشەهر-٤ بێت، مووشەکێکی بالیستیکی مامناوەندبڕی سووتەمەنی ڕەق کە دەتوانێت بگاتە ئەوروپا، و ئەمەش زۆر هەرزانتر دەبێت. لە سەرەتادا، چاودێران پێیان وابوو ئەمە ئەو چەکە بووە کە ئێران دژی دیێگۆ گارسیا بەکاری هێناوە.

لەوانەیە مەترسییەکەی ئێرانیش کارەساتبار دەربچێت. ئێلیت و خەڵکی ئەوروپا دژی شەڕی ئێران بوون، بەڵام نەک بە نرخی لەدەستدانی ئاسایشی خۆیان. بەپێچەوانەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کە ئێران تاکە هەڕەشەیە بۆ دراوسێکانی، لە ئەوروپادا ڕووسیا دیارترین هەڕەشەیە. بۆیە حکوومەتە ئەوروپییەکان ناتوانن بەرگەی کشانەوەی ئەمریکا بگرن. ئەگەر لەسەر خاکی خۆیان هێرشیان بکرێتە سەر و ڕووبەڕووی ئەوە ببنەوە کە وەک هەنگاوێک یان لەسەر ئەمریکا یان لەسەر ئێران هەڵگەڕێنەوە، لەوانەیە بڕیار بدەن تۆڵەسەندنەوە لە ئێران بکەن، کە هەروەها دابینکەری چەکە بۆ ڕووسیا. لەوانەیە لووتبەرزی ئێران ئەنجامی هەڵسەنگاندنێکی هەڵە بێت کە پێی وایە حکوومەتە ئەوروپییەکان هەمان ڕەفتاری حکوومەتە عەرەبییەکان دەکەن و هەوڵ دەدەن هەموو لایەک ڕازی بکەن.