هاوپەیمانە عێراقییەکانی ئێران ئاهەنگ بۆ دیموکراتەکان دەگێڕن، بەڵام هەموو ئەمریکییەک بە دوژمن دەژمێرن

«خاچپەرستە نوێیەکان تێکشکێنران.» بەو وشەیە، کە هاوشێوەی ئەو زمانەیە کە دەوڵەتی ئیسلامی بۆ وەسفکردنی ئەمریکا بەکاری دەهێنا، ئەبو حوسێن ئەلحەمیداوی، سکرتێری گشتیی کەتائیب حیزبوڵڵای عێراق، سەرکەوتنی خۆی بۆ شکستی کۆمارییەکان لە هەڵبژاردنەکانی ناوەڕاستی خول هەڵگرت. ئەنجامەکەی وەک سەرکەوتنێک بۆ ئێران و «تەوەری بەرگری» پێناسەکرد، پیرۆزبایی لە سەرکردایەتیی ئێران کرد، باسی «یەکێتیی بەرەکان»ی کرد و داوای گۆڕینی ئاراستەی سیاسی لە عێراقدا کرد.

کەسایەتییە سیاسی و میدیاییەکانی عێراق کە نزیکن لە ئێران، بە پێشوازییەوە لە دۆڕانی کۆمارییەکان چوون. شیکەرەوە، ئەیاد ئەلسەماوی ڕایگەیاند کە ئێران سەرکەوتنێکی بەربڵاوی بەدەست هێناوە، چونکە بوار و مەیدانی جوڵەی سیاسی و سەربازیی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆک، سنووردار بووەتەوە. سەلاح ئەلعەرەباوی، سەرۆکی پارتی وەعی، گوتی تاران بەبێ ئەوەی تەنگەی هورمز داخات، توانێتیانە ڕێگا لە دژبەرەکانیان بگرن. باڵیۆزخانەی ئێران لە بەغدا ڤیدیۆیەکی بڵاوکردەوە کە گاڵتەی بە ترەمپ دەکرد.

بەرپرسێکی ناونەبراو لە یەکێک لە نووسینگەکانی سەرکردەکانی چوارچێوەی هاوئاهەنگیی دەسەڵاتدار گوتی هێزە هاوپەیمانەکانی ئێران بە تەواوی هیوایان بە هەمان ئەنجام بووە. ئاماژەی دا کە ڕەنگە هەندێک لە لایەنەکان ڕووبەڕووبوونەوەی ترەمپ لەگەڵ کۆنگرێس بەکاربهێنن بۆ فراوانکردنی چالاکییەکانیان.

بەڵام هاوپەیمانە ناوچەییەکانی ئێران لە سەردەمی سەرۆک جۆ بایدن دا، هەندێک لە سەختترین شکستەکانیان پێش هاتووە. لە سەرۆکایەتیی ئەودا جەنگی ئیسرائیل لە غەزە، کوشتنی سەرکردە بەرزەکانی حەماس و حیزبوڵڵا، لەوانە ئیسماعیل هەنییە، حەسەن نەسروڵڵا و یەحیا سنوار، و ڕووخانی حکومەتی بەشار ئەلئەسەد لە سوریا ڕوویاندا، کە هەموویان کاریگەریی ناوچەیی تارانیان کەمکردەوە.

هێزەکانی ئەمریکاش لە ساڵی ٢٠٢٤ ئەبو باقر ئەلسەعدی، فەرماندەی کەتائیب حیزبوڵڵا، لە بەغدا کوشت و لێدانیان لە گرووپە چەکدارە ئێران‌پاڵپشتەکانی تر کرد. ئەم تۆمارە پەرۆشییەکە بۆ دەستکەوتەکانی دیموکراتەکان ئاڵۆز دەکات.

لە لایەکی ترەوە، کۆمارییەکان ئەوان بوون کە لە ساڵی ٢٠٠٣ سەددام حوسێنیان ڕووخاند و ڕێیان دا بەو پارتە عێراقیانەی کە ماوەیەکی دوورودرێژ لە ئێران جێگیر بوون، بچنە ناو حکومەتەوە. دواتر، پەیوەندییان لەگەڵ ئەو هێزانە بووە دوژمنکارانە. ترەمپ فەرمانی ئەو هێرشەی دا کە لە ساڵی ٢٠٢٠ قاسم سولەیمانی، فەرماندەی هێزی قودس، و ئەبو مەهدی ئەلموهەندیس، جێگری سەرۆکی دەستەی حەشدی شەعبی، کوشت، و لە خولی دووەمی دەسەڵاتیدا ڕێگەی بە هێرشی ڕاستەوخۆ بۆ سەر ئێران دا.

بەپێی پێنتاگۆن، میلیشیا ئێران‌پاڵپشتەکان لە نێوان ٢٠٠٣ و ٢٠١١ بەلایەنی کەمەوە ٦٠٣ ئەندامی هێزە چەکدارەکانی ئەمریکایان لە عێراق کوشتووە. بەڵام واشنتن بەردەوام بوو لە کارکردن لەگەڵ هاوپەیمانییە سیاسییەکان کە پارتی پەیوەست بە تارانیشیان تێدابوو، هەرچەندە لە هەمان کاتدا ڕووبەڕووی گرووپە چەکدارەکان دەبووەوە کە لە هەمان ژینگەی سیاسیدا کاریان دەکرد.

دیموکراتەکانیش یارمەتییان دا لە چەسپاندنی نەزمی هەبوو. لە ساڵی ٢٠١٠، ئیدارەی باراک ئۆباما ڕێککەوتنێکی پەسەندکرد کە نووری ئەلمالیکی وەک سەرۆکوەزیر هێشتەوە، سەرەڕای ئەوەی لیستی ئەیاد عەلاوی کورسی پەرلەمانیی زیاتری بردبووەوە. ئێرانیش دەستێوەردانی کرد بۆ پاڵپشتیی مالیکی، و ئیدارەکانی ئەمریکا یەک لە دوای یەک بەردەوام بوون لە مامەڵەکردن لەگەڵ هەمان ئیلیتی سیاسی.

دانوستانەکانی ئۆباما لەگەڵ تاران دواتر ڕێککەوتننامەی ناوکیی ٢٠١٥ی لێکەوتەوە. بۆ ڕەخنەگرە عێراقییەکانی سیاسەتی ئەمریکا، ئەم هەڵبژاردانە ئەوە دەردەخەن کە واشنتن ڕێکخستن لەگەڵ پارتە جێگیرەکان لە بەرەنگاربوونەوەی کاریگەریی ئێران گرنگتر زانیوە.

زۆرێک لە عێراقییەکان ئەمریکا کەمتر وەک زنجیرەیەک لە ئیدارەی دیموکرات و کۆماری دەبینن، و زیاتر وەک هێزێک کە توانای گۆڕینی ئاراستەی سیاسیی وڵاتەکەیان هەیە. ئەم بۆچوونە قووڵتر بووەوە کاتێک واشنتن دوای خۆپیشاندانەکانی ٢٠١٩ بەردەوام بوو لە مامەڵەکردن لەگەڵ پارتە دەسەڵاتدارەکانی عێراق، کە لە ماوەی ئەودا هێزە ئێران‌پاڵپشتەکان سەدان خۆپیشاندەریان کوشت کە داوای کۆتایی هێنان بە گەندەڵی، حیمایەتی تائیفی و دەستێوەردانی بیانییان دەکرد.

دوایین هەڵبژاردنەکانی عێراق دەرفەتێکی تری بۆ پێداچوونەوە بەم ڕێبازەدا ڕەخساند، لە کاتێکدا ئێران بە هۆی شکستە ناوچەییەکانەوە لاواز بوو. ترەمپ دژی گەڕانەوەی مالیکی بوو، بەڵام پێشوازیی لە بازرگانێک کە بووە سیاسەتوان، عەلی ئەلزەیدی، کرد، کاندیدێکی تری پاڵپشتیکراو لەلایەن هەمان چوارچێوەی هاوئاهەنگی، لە کۆشکی سپی میوانداریی کرد و ستایشی پەیوەندییەکەیانی کرد. حکومەتی زەیدی هێشتا تۆڕە چەکدارەکان هەڵنەوەشاندوەتەوە، تەنانەت دوای ئەوەش کە هێرشەکان بۆ سەر عەرەبستانی سعودی لە عێراقەوە دەستیان پێکرد، لەگەڵ ڕاپۆرتەکانی دەستێوەردانی ئێرانی و پاڵپشتیی ناوخۆیی.

ڕەتکردنەوەی کۆمارییەکان لەلایەن دەنگدەرانی ئەمریکییەوە، دەنگدان بۆ ئێران نەبوو. جەنگ، تێچووی ژیان و سیاسەتی ناوخۆش کاریگەریان لەسەر هەڵبژاردنەکانیان هەبوو. بەڵام وەڵامدانەوەی گرووپە هاوپەیمانەکانی ئێران لە عێراق دەریدەخات کە چۆن میلیشیا ئێران‌پاڵپشتەکان دابەشبوونەکانی واشنتن وەک دەرفەتێک بۆ بەهێزکردنی هەڵوێستی خۆیان دەبینن.

حەمیداوی لە تاوانبارکردنی ئەمریکییەکان بە «خاچپەرستە نوێیەکان»دا هیچ جیاوازییەک لە نێوان دیموکرات و کۆمارییەکان ناکات. ئەمریکا وەک دوژمنێکی ئایدیۆلۆژیک وێنا دەکات، جا هەر کەسێک حوکمی بکات. ئەوە شایانی لەبیرهێنانەوەیە کاتێک سیاسەتوانانی ئەمریکی وا دەیانبیندن کە یەک پارت یان ئەوی تر دەتوانێت دژبەرە ئێران‌پاڵپشتەکانیان ڕازی بکات بە ئاشتی.