بەن‌شەبات: ئیسرائیل بە هیچ شێوەیەک ڕازی نابێت بە دامەزراندنی دەوڵەتێکی فەلەستینی
چاوپێکەوتن لەگەڵ مەیر بەن‌شەبات، ڕاوێژکاری پێشووی ئاسایشی نیشتمانیی ئیسرائیل.
ئیسرائیل دەبێت هیوای فەلەستینییەکان بشکێنێت کە بە توندوتیژی بتوانن سەربەری بکەون. هیچ چارەسەرێکی بەردەوام بۆ کێشەی ئیسرائیلی-فەلەستینی ڕوون نابێت هەتا فەلەستینییەکان و پشتیوانانیان دان بەوەدا نانێن کە توندوتیژی دژ بە ئیسرائیل نە سەرکەوتنیان دەهێنێت و نە ئامانجەکانیان پێشدەخات. مەیر بەن‌شەبات، ڕاوێژکاری پێشووی ئاسایشی نیشتمانیی ئیسرائیل و یەکێک لە دانەڕێژەرانی ڕێککەوتننامەکانی ئیبراهیم، لە پەڕەی سیاسەتیی تازەیدا بۆ فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە ناونیشانی «شکاندنی هیوای فەلەستینییەکان بۆ بەزاندنی ئیسرائیل»، ستراتیژێک دەخاتەڕوو بۆ ئەوەی ئەم گۆڕانە بنەڕەتییە لە تێڕوانینی فەلەستینییەکان بۆ ململانێکە بەدی بهێنرێت.
لەم چاوپێکەوتنەدا لەگەڵ Middle East Forum Observer، بەن‌شەبات پێشنیارە سیاسییەکانی بۆ غەزە، دەسەڵاتی فەلەستین و نیشتەجێبوونە ئیسرائیلییەکان دەخاتەڕوو، بە پشتبەستن بە وانەکانی جەنگەکە. هەروەها ڕێبازگەلێک پێشنیار دەکات بۆ سیاسەتی ئەمەریکا، ئەو مەترسییانەی لە ئێران و تورکیاوە دێن، پەیوەندییەکان لەگەڵ لوبنان و سوریا، و فراوانکردنی ڕێککەوتننامەکانی ئیبراهیم، لەوانەش ئاسایی‌کردنەوەی پەیوەندییەکان لەگەڵ عەرەبستانی سعودی.
MEFO: کۆمەڵگەیەکی فەلەستینی کە لە ڕووی هەستەوەرییەوە شکستی هێنابێت چۆن دەردەکەوێت، و ئیسرائیل چۆن دەزانێت کە گەیشتووەتە ئەو خاڵە؟
بەن‌شەبات: لە دۆخی شکستی هەستەوەریدا، کۆمەڵگەی فەلەستینی ژیانی ڕۆژانەی خۆی و تەنانەت ململانێکانیشی لەسەر ئەو دانپێدانە دەبات کە ئیسرائیل ناتوانرێت بشکێنرێت، ناتوانرێت بە توندوتیژی ویستی خۆیان بەسەر ئیسرائیلدا بسەپێنرێت و ناتوانرێت لەناوببرێت. ئەمە دانپێدانێکی قووڵ و بەردەوامە بەوەی کە درێژەدان بە خەباتی چەکدارانە ئامانجە فەلەستینییەکان پێش ناخات، بەڵکو نرخیەکی گرانیش دەسەپێنێت. وەک ئەوەی لە پەیوەندییە ڕابردووەکانی نێوان ئیسرائیل و دەوڵەتە عەرەبییەکاندا ڕوویدا، ئەم دانپێدانە ئەوانەی داوای گۆڕانکاری دەکەن بەرەو ڕێگاگەلێکی دیکە جگە لە خەباتی توندوتیژانە ڕادەهێنێت.
تێگەیشتن بەوەی ئەم جۆرە شکستە بەدەست هاتووە لە ڕووداوێکی تاکەوە نایەت، بەڵکو لە ناسینەوەی گۆڕانێکی بەردەوام لە ڕەفتاری سەرکردایەتی، سیستەمی پەروەردە، فەتواکان، میدیای فەلەستینی، گوتاری گشتی و ڕای گشتییەوە دەستپێدەکات. بێ‌ڕەواکردنی تیرۆر، هەڵوەشاندنەوەی ژێرخانی چەکدارانە و دانپێدانان بە مافی گەلی جولەکە بۆ دەوڵەتێکی نەتەوەیی لە نیشتمانی مێژووییەکەیدا، یەکەم دەربڕینە کردارییەکانی ئەم گۆڕانە دەبن. تاقیکردنەوەی ئەم شکستە تەنها بەوەی فەلەستینییەکان چی دەڵێن ناوەستێت، بەڵکو لە سەرووی هەموو شتێکەوە بەوە دەسنرێت کە بە درێژایی کات چی دەکەن. سێ ساڵ دوای ۷ی ئۆکتۆبەر، چ بەڵگەیەک هەیە کە فەلەستینییەکان باوەڕیان بەوە وەستاندووە کە ئیسرائیل دەکرێت بشکێنرێت؟ ئەگەر هیچ نەبێت، جەنگەکە لە چی نەتوانی؟
من بانگەشەی ئەوە ناکەم کە شکستی هەستەوەری پێشتر بەدەست هاتووە. بە پێچەوانەوە، یەکێک لە بڕگە سەرەکییەکانی پەڕاوەکەم ئەوەیە کە دەستکەوتە سەربازییە سەرنجڕاکێشەکانی ئیسرائیل هێشتا بە تەواوی نەگوازراون بۆ گۆڕانێک لە هەستەوەریی دوژمنەکانیدا. بەڵام هەمان کاتدا، یەکەم نیشانەکانیش دەکرێت دیاری بکرێن. ئەو فەتوایەی پرۆفیسۆر سولەیمان ئەدداعیە (Suleiman al-Daya) دژ بە هێرشی ۷ی ئۆکتۆبەر دەریکرد، و دواتر بڕیارە ئایینییەکەی کە لە ڕووناکی نرخی جەنگەکەدا گەیشتە ئەوەی لە هەلومەرجێکی وەک ئەوەی غەزە جیهاد نەکرێت، سەرەتای ئەم گۆڕانەیە.
لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٥دا، توێژەری دێرین و نووسەری سیاسی ماجد کەیالی (Majed Kayali) وتارێکی لە گۆڤارە ڕێزلێگیراوەکەی Al Majalla بڵاوکردەوە بە ناونیشانی «ڕووخانی هەڵبژاردەی سەربازی دژ بە ئیسرائیل لەلای هەردوو فەلەستینی و عەرەب». ئەو هەڵسەنگاند کە ٧ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٣ کۆتایی سەردەمێکی لە بزووتنەوەی نەتەوەیی فەلەستینیدا دیاری کرد، سەردەمێک کە بە باوەڕی ئەو، بە یەکەم ئۆپەراسیۆنی تێکدانی فەتحەوە لە ١٩٦٥دا دەستی پێکرد، کە سەرەتای خەباتی چەکدارانەی فەلەستینی بوو. کەیالی هەروەها هەڵسەنگاند کە بەرخۆدانی چەکدارانە قۆناغەکەی تەواو کردووە. بە ڕای ئەو، هەروەک جەنگی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣ کۆتایی هەڵبژاردەی سەربازی لە ململانێی عەرەبی-ئیسرائیلیدا لە ئاستی دەوڵەتدا دیاری کرد، «لافاوی ئەقسا» و جەنگی غەزەش مژدەی کۆتایی هەڵبژاردەی سەربازی دەدەن لە ململانێی نادەوڵەتی، یان میلیشیایی، دژ بە ئیسرائیل.
بۆیە، تەنانەت ئەگەر ئەم پرۆسانە هێشتا تەواو نەبووبن، بەڵگەی زۆر هەیە کە ئیسرائیل هێشتا دەتوانێت گۆڕانێک دروست بکات لەوەی چۆن دوژمنان، نەیاران و ڕکابەرەکانی، چ دەوڵەت و چ کردارگەرانی نادەوڵەتی، تێیدەگەن.
لەوەش زیاتر، ڕاپرسییەکی فەلەستینی لە ئابی ٢٠٢٦دا دابەزینێکی بەرچاوی پشتگیری حەماس تۆمار کرد، هەروەها گومانەکانیش لە سوودەکانی خەباتی چەکدارانە زیاد بوونەوە بە هۆی وێرانکارییەکانی ناوچەی غەزە. ئەمانە پێشهاتێکی گرنگن، بەڵام نابێت قەبارەی گرنگییان لە ڕادەی پێویست زیاتر بکرێت. لە هەمان ڕاپرسیدا، ٧٢ لە سەدی بەشداربووان هێشتا دژی چەکداماڵینی حەماس بوون پێش کشانەوەی تەواوی ئیسرائیل.
ئەمە واتای ئەوە نییە کە جەنگەکە شکستی هێناوە. شکستی سەربازی مەرجێکی پێویستە بۆ شکستی هەستەوەری، بەڵام بە تەنیا پێکەوە تەواو نییە. ڕێکخراوێکی تیرۆریستی دەتوانێت هەر مانەوەی خۆی بەدەستکەوتێک پیشان بدات، تەنانەت دوای ئەوەی زەربەیەکی سەخت بخوات. لەوەش زیاتر، کاتێک کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دوای هێرشی ناشیرینی ٧ی ئۆکتۆبەر پێشبردنی دانپێدانان بە دەوڵەتێکی فەلەستینی دەکات، ئەو پەیامە بەهێز دەکاتەوە کە توندوتیژی بەرەکەتی هەیە. ئاڵنگاریی ئیسرائیل ئەوەیە هەموو ئامانجە سەربازییەکانی تەواو بکات و دڵنیابێت ئەنجامەکان بە توندی لە هەستەوەری هەموو کردارگەرانەدا دەچەسپێنرێن کە لە دەوروبەریدا هەن.
دوای ئەوەی حەماس نەما، کێ ژیانی شارستانی لە غەزە بەڕێوە دەبات؟ ئەگەر وەڵامەکە ئیسرائیل بێت، بۆ چەند ماوەیەک؟
تا ئەو کاتەی حەماس چەکی لەلا دەمێنێتەوە، ئامرازەکانی کۆنترۆڵی بەکار دەهێنێت و کاریگەریی خۆی بەسەر دانیشتووانەوە دەپارێزێت، گۆڕینی ناوەکان یان دامەزراندنی لیژنەکان ڕاستییەکی نوێ دروست ناکەن. سەرەتا دەبێت حەماس هەڵوەشێنرێتەوە، ناوچەی غەزە چەکداماڵین بکرێت و مەرجەکانی گۆڕان لە بوارە گشتییەکەدا دابنرێن. پێم وا نییە ڕاست بێت لە پێشەوە دیاری بکرێت کێ ژیانی شارستانی بەڕێوە دەبات، کەی، یان چۆن. بەشداریی ئیسرائیل دەبێت بە پێی ڕاستیی ئەمنی و بە پێی توانای دڵنیابوون لەوەی گۆڕانەکە ڕاستەقینە و بەردەوامە دیاری بکرێت.
ئایا مۆدێلەکەی تۆ پێویستی بە هەڵوەشاندنەوەی دەسەڵاتی فەلەستین هەیە؟ خەلیل یان نابلوس وەربگرە، ڕۆژی دوایی کێ شارەکە بەڕێوە دەبات؟
چەمکی ئۆسلۆ ڕووخاوە، بەڵام نەک پێش ئەوەی نرخێکی زۆر گرانمان لێ وەربگرێت. لە کردەوەدا، هەمووان دان بەمەدا دەنێن، بەڵام هێشتا ڕازی نین بڕوانامەی مردنی دەربکەن. ئەو بەدیلەی من پێشنیاری دەکەم لەسەر دابەشکردنێکی جیاواز لە بەرپرسیارێتییەکان بنیاتنراوە، کاربەڕێوەبردنی شارستانی لەلایەن فەلەستینییەکان، بە ڕێگەی کاربەڕێوەبەرایەتیی خۆجێیی یان هەرێمی کە دەسەڵاتی فراوانیان هەبێت، و بەرپرسیارێتی ئەمنی بە تەواوی لە دەستی ئیسرائیلدا.
لە خەلیل، بۆ نموونە، دەکرێت ئەو دەستپێشخەرییە تاقی بکرێتەوە کە سەرکردە عەشیرەت و شێخە خۆجێییەکان خستوویانەتەڕوو بۆ دامەزراندنی چوارچێوەیەکی کاربەڕێوەبردنی سەربەخۆ، کە کاروباری دانیشتووان بەڕێوە ببات و پەیوەندیی ڕاستەوخۆی لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ئیسرائیلدا بپارێزێت. مۆدێلێکی هاوشێوە دەتوانرێت لە نابلوسیشدا لەبەرچاو بگیرێت، بە پێی پێکهاتەی کۆمەڵایەتی و بارودۆخی خۆجێیی. دەبێت گۆڕانەکە هەنگاوبەهەنگاو و کۆنترۆڵکراو بێت، لەژێر کۆنترۆڵی ئەمنیی تەواوی ئیسرائیلدا.
ڕەخنەگران دەڵێن فراوانکردنی نیشتەجێبوون دوژمنایەتی فەلەستینی توندتر دەکات. چ بەڵگەیەک نیشان دەدات کە لە جیاتی ئەوە هیوای براوەبوونیان کەم دەکاتەوە؟
بوونی خۆمانیش، وادیارە، دوژمنایەتی فەلەستینی توندتر دەکات. هەر سەرکەوتن و دەستکەوتێکی ئیسرائیلی ئەو دوژمنایەتییە توندتر دەکات. هەر ئۆپەراسیۆنێکی ئەمنیی پێشگیریانە کە ئیسرائیل ئەنجامی دەدات ئەویش زیادی دەکات. دەکرێت لیستێکی درێژ لەو شتانە بنووسرێت کە دوژمنایەتی فەلەستینی توندتر دەکەن. هیوادارم کەس وا بیر نەکاتەوە کە بەهۆی ئەوەوە دەبێت ڕەفتاری خۆمان لەم بوارانەدا بگۆڕین.
من ئەو ئەگەرە پشتگوێ ناخەم کە فراوانکردنی نیشتەجێبوون لە ماوەی کورتدا دژایەتی فەلەستینی بوروژێنێت و تەنانەت خولیای کارکردن دژ بە ئیسرائیلیش زیاد بکات. لە پەڕاوەکەمدا بە ڕوونی ئاماژە بەو مەترسییە دیپلۆماسی و ئەمنییانە دەکەم کە تێیدان. بەڵام دەبێت جیاوازی بکەین لە نێوان وەڵامدانەوەی دەستبەجێ و گۆڕانی هەستەوەریی درێژخایەن. نیشتەجێبوونی جولەکە لە یەهودا و سامەریا ڕاستییەکی بەرچاو دروست دەکات کە بە تێپەڕبوونی کات زیاتر قورس دەبێت پشتگوێ بخرێت یان بگەڕێنرێتەوە. نیشان دەدات کە کات بە پێویستی لە بەرژەوەندی ئەوانەدا نییە کە چاوەڕێی کشانەوەی ئیسرائیلن، و نە بەرخۆدان و نە فشاری نێودەوڵەتی بەس نین بۆ گۆڕینی ڕاستییەکانی سەر زەوی.
بەڵگەی من ستراتیژی و مێژووییە، گۆڕانێکی قووڵ لە هەستەوەریدا کاتێک ڕوودەدات کە ڕاستی، بە تێپەڕبوونی کات، ئەگەری بەدیهێنانی هەندێک ئاوات ڕادەگرێت. ئەوە ئەو شتەیە کە لە پەیوەندییەکانی نێوان ئیسرائیل و دەوڵەتە عەرەبییەکاندا ڕوویدا، کە وردەوردە گەیشتنە ئەو ئەنجامەی کە ناتوانن ئیسرائیل لەناو ببەن. نیشتەجێبوون پێش هەموو شتێک بە پەیوەندیی مێژوویی ئێمە بە ئەم خاکانەوە گرێدراوە. دووەم، نیشتەجێبوون یارمەتی دڵنیابوون لە ئامادەبوونی ئەمنیش دەدات. سەرەڕای ئەوە، لە چوارچێوەی ئەم گفتوگۆیەدا، نیشتەجێبوون هەروەها توخمێکی سەرەکییە لە دروستکردنی ئەو تێڕوانینەی کە بۆ ئەم ناوچەیە دەمانەوێت. بێگومان دەبێت ئامادەکاریی ئەمنیی گونجاویشی لەگەڵدا بێت.
لە کوێدا ڕێبازی واشنتن بەرامبەر بە غەزە و دەسەڵاتی فەلەستین دژ بە بەرژەوەندییەکانی ئیسرائیل کار دەکات، و ئیسرائیل دەبێت ڕازیبوون لە چی ڕەت بکاتەوە؟
ئەمەریکا گرنگترین هاوپەیمانی ئیسرائیلە و ڕۆڵێکی سەرەکیی هەبووە لە دەستکەوتەکانی جەنگەکە و لە هەوڵەکانی شێوەدانی ئەو ڕاستییە هەرێمییەی دوای دێت. بەڵام مەترسی لەو ڕێبازەدا هەیە کە دەیەوێت ئەنجامی سیاسیی جەنگەکە پێش ئەوەی ئامانجە ئەمنییەکان بەدەست بهێنرێن، پێشەوە دیاری بکات. بڕیاری ٢٨٠٣ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، کە چوارچێوەی پلانی سەرۆک دۆناڵد ترەمپی بۆ غەزە پەسەند کرد، ئاماژە بەو ئەگەرە دەکات کە دەسەڵاتی فەلەستین دوای چاکسازی بۆ حوکمڕانی ناوچەکە بگەڕێتەوە، و تەنانەت ڕێڕەوێک بۆ دەوڵەتێکی فەلەستینی بکرێتەوە. بۆ ئیسرائیل، ئەمانە تەنها کێشەی وشەسازیی دیپلۆماسی نین. دەتوانن پرۆسەیەک بخوڵقێنن کە تێیدا فشاری نێودەوڵەتی جێگەی داواکاریی گۆڕانی ڕاستەقینە بگرێتەوە.
ئیسرائیل دەبێت ڕوونی بکاتەوە کە ڕازی نابێت بە گواستنەوەی بەرپرسیارێتی ئەمنی لە غەزە بۆ دەسەڵاتی فەلەستین یان هیچ جۆرێکی تر لەو، و بە دڵنیاییەوە بە هیچ مەرجێک ڕازی نابێت بە دامەزراندنی دەوڵەتێکی فەلەستینی. بە تایبەتی لەبەر ئەوەی ئەمەریکا و ئیسرائیل هاوپەیمانی نزیکن، پێویستیان بە دیالۆگێکی ڕاستگۆیانە هەیە کە تێیدا ئیسرائیل وانەکانی ٧ی ئۆکتۆبەر و هێڵە سوورەکانی پاش ئەوە بخاتەڕوو.
ئەگەر ڕژێمی ئێران بڕووخێت، ئایا جەنگی فەلەستینی دژ بە ئیسرائیل کۆتایی دێت؟
ڕووخانی ڕژێمی ئێران پێشهاتێکی ستراتیژیی بە قەبارەی زۆر گەورە دەبێت بۆ هەموو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. بۆ چەندین دەیە، ئێران سەرچاوەی زۆری خستووەتەگەڕ بۆ بنیاتنانی تۆڕێک لە ڕێکخراوە چەکدارەکان لە دەوروبەری ئیسرائیل، لەوانە حەماس و جیهادی ئیسلامیی فەلەستین. لێدان لەم سەرچاوەی پشتگیرییە دەتوانێت بە شێوەیەکی بەرچاو توانا سەربازییەکانیان، سەرچاوە دارایییەکانیان و ئەو هەستە بەخۆباوەڕییە کەم بکاتەوە کە لەوەوە وەریدەگرن کە بەشێکن لە تەوەرێکی هەرێمیی فراوان. ئەو زەربانەی تەوەری ئێران لە جەنگەکەدا خواردن پێشتر نیشانیان داوە کە ئەم سیستەمە چەند لاوازە.
بەڵام هەڵەیە وا بیر بکەینەوە کە ململانێی ئیسرائیلی-فەلەستینی لە تاران سەریهەڵداوە، یان کە بە ڕووخانی ڕژێمی ئێران لەناو دەچێت. ڕەگەکانی زۆر دوورتر دەگەڕێنەوە و پێش هەموو شتێک پەیوەستە بە ڕەتکردنەوەی دانپێدانان بە مافی گەلی جولەکە بۆ دەوڵەتێکی نەتەوەیی لە نیشتمانی مێژووییەکەیدا. ئێران ئەم ململانێیە بەکارهێنا، سووتەمەنیی پێدا و توندتری کرد. بۆیە، تەنانەت دوای گۆڕانێکی بنەڕەتی لە ئێران، هێشتا پێویست دەبێت ڕووبەڕووی ئەو بیرۆکانە ببینەوە کە خەباتی فەلەستینی دەبەنەپێش، بە تایبەتی لە ڕووناکی سەرهەڵدانی تەوەرێکی سوننەی بەدیل بە سەرکردایەتی تورکیا، قەتەر و ئیخوان المسلمین. لاوازکردنی ژێرخانی هەرێمیی تیرۆر دەتوانێت یارمەتی هێنانەدیی شکستی هەستەوەری بدات، بەڵام جێگرەوەی نییە.
ئیسرائیل پێش ئەوەی هیچ شتێک واژۆ بکات، دەبێت چی لە بەیروت و دیمەشقەوە ببینێت؟
ئەزموون فێرمان دەکات کە ڕێککەوتنە دیپلۆماسییەکان ناتوانن جێگەی ڕاستییەکی ئەمنیی جێگیر بگرنەوە. ئەمڕۆ، ئەم جۆرە ڕاستییە بە کۆنترۆڵی ئەمنیی کاریگەر، ڕاگرتنی خاک و ئازادیی کارکردن بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی پێشدەستانە بەدەست دێت.
لە لوبنان، ئیسرائیل ناتوانێت بە لێدوانەکانی حکومەتی بەیروت ڕازی بێت لە کاتێکدا حزبوڵڵا بەردەوامە لەوەی هێزێکی سەربازیی سەربەخۆ بپارێزێت، لە دەرەوەی دەسەڵاتی دەوڵەت کار بکات و گوندەکانی باکووری ئیسرائیل هەڕەشە بکات. تاقیکردنەوە دەبێت کرداری بێت، هەڵوەشاندنەوەی ژێرخانی سەربازی کە هەڕەشەیە بۆ ئیسرائیل، ڕێگریکردن لە چەکدارکردنەوەی سەرلەنوێ و نیشاندانی ئەوەی دەوڵەتی لوبنان دەتوانێت دەسەڵاتدارییەتییەکەی جێبەجێ بکات. ڕێککەوتنێک کە نتوانێت ئەم مەرجانە دڵنیایی بکات، دەکرێت ببێتە پشوویەکی کاتی کە لە ماوەکەیدا دوژمن خۆی بۆ خولی داهاتوو ئامادە دەکات.
لە سوریا، بارودۆخەکە جیاوازە، بەڵام بنەمایەکە هاوشێوەیە. ڕەنگە سەرۆکی کاتی ئەحمەد الشەرع جلوبەرگ و شێوازی قسەکردنی گۆڕابێت، بەڵام هێشتا نەیتوانیوە ئێمە بە هەڵوێستە ڕاستەقینەکانی قایل بکات. بنکەی پشتیوانیی ئەو هێشتا پابەندانی بیرۆکە جیهادییەکان لەخۆدەگرێت.
لەوەش زیاتر، ئەو لە بنەڕەتدا بریکاری تورکیایە، کە لەژێر دەسەڵاتی سەرۆک ڕەجەب تەیب ئەردۆغاندا بەدوای سەروەریی هەرێمی دەگەڕێت و ئاواتەخوازی ئەوەیە وەک هێزێکی عوسمانیی ئاراستە-ئیخوانی کار بکات. وریایی ئیسرائیل لەم بارەدا جێگای خۆی هەیە. نەبوونی متمانە، نەبوونی متمانە و دیسان نەبوونی متمانە. بەرژەوەندییەکانمان ڕوونن، ڕێگریکردن لەوەی سوریا ببێت بە بنکەیەک بۆ هێزە دوژمنەکانی ئیسرائیل یان بە وڵاتێکی تێپەڕبوونی چەک، پاراستنی ناوچە سنوورییەکان لە هەڕەشە و پاراستنی بەرژەوەندییەکانی دیکەمان لەو وڵاتەدا. لە ئێستادا، ئیسرائیل تەنها دەتوانێت ئەمە بەدی بهێنێت بە پاراستنی ئامادەبوونمان لەو خاڵانەی کە هێزەکانی Israel Defense Forces تێیاندا جێگیرن و دڵنیابوون لە ئازادیی کاری ئەمنی. گۆڕان لە هاوسەنگیی هێزی هەرێمیدا ڕەنگە دەرفەتی نوێ بکاتەوە. بەڵام ڕاستییەکی ئەمنیی جێگیر تەنها بە واژۆکردنی ڕێککەوتننامە پێک نایەت.
ئایا ڕیاز بەبێ ڕێڕەوێک بۆ دەوڵەتێکی فەلەستینی پەیوەندییەکان ئاسایی دەکاتەوە، و ئایا دەبێت ئیسرائیل ئەو نرخە بدات؟
ڕێککەوتننامەکانی ئیبراهیم سەلماندیان کە ئاشتی و هاوکاری لە نێوان ئیسرائیل و دەوڵەتە عەرەبییەکاندا دەکرێت پێشبخرێت بەبێ ئەوەی هەر هەنگاوێک مەرجدار بکرێت بە چارەسەرکردنی ململانێی ئیسرائیلی-فەلەستینی. ئەوە یەکێک بوو لە نوێکارییە گرنگەکان. وڵاتانی ناوچەکە دەستیان کرد بە هەڵسەنگاندنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئیسرائیل لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی هاوبەش لە بواری ئەمنی، ئابووری، تەکنەلۆژیا و جێگیریی هەرێمیدا. عەرەبستانی سعودیش بەرژەوەندیی ستراتیژیی بەرچاوی هەیە لە پەیوەندی لەگەڵ ئیسرائیلدا، و پێم وایە ئەو بەرژەوەندییانە بەهۆی جەنگەکەوە لەناو نەچوون. لەگەڵ ئەوەشدا، من خۆم بەوە ناگرم کە پێشبینی بکەم سەرکردایەتیی سعودی چ مەرجێک دادەنێت، یان لە کامیان لەوانەیە ڕازی بێت کەمێک لێی دابەزێت.
ئیسرائیل دەبێت هەوڵ بدات بازنەی ئاشتی فراوان بکات، و بە دڵنیاییەوە بگاتە ڕێککەوتن لەگەڵ عەرەبستانی سعودی، بەڵام نابێت بۆ ئەوە نرخەکەی بە خوڵقاندنی هەڕەشەیەکی ئەمنیی قورس بۆ خۆی بدات. دوای ٧ی ئۆکتۆبەر، دامەزراندنی دەوڵەتێکی فەلەستینی نابێت وەک ئاماژەیەکی دیپلۆماسی مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت کە مەبەستی لێی ڕێخۆشکردنە بۆ ئاسایی‌کردنەوەی هەرێمی بێت. لە جیاتی ئەوە، ئەم هەنگاوە دەکرێت ئەو تێڕوانینە فەلەستینییە بەهێز بکاتەوە کە توندوتیژی دەستکەوت دەهێنێت. ئاشتی لەگەڵ دەوڵەتە عەرەبییەکان دەبێت لەسەر بەرژەوەندیی هاوبەش و دانپێدانان بە ڕاستیی هەرێمی بوەستێت، نە لەسەر هەوڵدان بۆ سەپاندنی چارەسەرێک بەسەر ئیسرائیلدا کە گریمانە ئەمنییە بنەڕەتییەکانی ڕووخاون.
شیکارییەکانی فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە ئیمەیڵ وەربگرە: بەشداری لە هەواڵنامەکە بکە (بە ئینگلیزی)