ڕاپۆرتێکی نوێی فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست: بۆردوومان ڕژێمی ئێرانی لاواز کردووە، بەڵام تەنیا سیاسەت دەتوانێت جێگرەوەی بێت
سێس د. کاپلان ڕێگایەک دەخاتەڕوو بۆ ئەوەی کۆماری ئیسلامی بە دەوڵەتێکی ئێرانیی جێگیر و دیموکراتیک و لەگەڵ جیهاندا تێکەڵبوو بگۆڕدرێتەوە.
فیلادێلفیا، ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، لە شوباتەوە، هێرشەکانی ئەمەریکا و ئیسرائیل فەرماندە باڵاکانی ئێرانیان کوشتووە، زیانیان بە پڕۆگرامە ئەتۆمی و مووشەکییەکانی گەیاندووە و زۆربەی تۆڕێکی بازدارەری هەرێمییان لاواز کردووە کە چوار دەیەیەکە بۆ بنیاتنانی دروست کراوە. لەگەڵ ئەوەشدا، کۆماری ئیسلامی لە دەسەڵاتدا ماوەتەوە، بەردەوامە لە جەنگ، و هێشتا دەتوانێت کەشتیگوزەری کەنداو بخاتە مەترسییەوە.
لە توێژینەوەی «لێکترازاندنی ڕژێمی ئێران» (Fracturing the Iranian Regime) ( کلیک لێرە بکە )، سێس د. کاپلان (Seth D. Kaplan)، مامۆستای وانەبێژی پلەی پڕۆفیسۆری لە قوتابخانەی لێکۆڵینەوە پێشکەوتووەکانی نێودەوڵەتی لە زانکۆی جۆنز هۆپکینز، ڕوون دەکاتەوە بۆچی وا دەبێت و چی دەبێت واشنتن و ئۆرشەلیم لە هەنگاوی داهاتوودا بیکەن. بە بۆچوونی ئەو، مانەوەی ڕژێم کەمتر پشت بە مووشەکە ماوەکانی دەبەستێت و زیاتر پشت بە یەکگرتوویی ئەو هاوپەیمانییە فەرمانڕەواییە دەبەستێت کە سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی (IRGC) ڕێکی دەخات و دەیپارێزێت. پاسداران دارایی خۆیان لە ڕێگەی خاوەندارێتیی بازرگانییە فراوانەکانەوە دابین دەکەن، سەرکوتی ناوخۆیی بەڕێوەدەبەن، و بەرپرسانی پارێزگاکان، دامەزراوە ئایینییەکان و تۆڕە بازرگانییەکان لە یەک پرۆژەدا پێکەوە دەبەستن. تا ئەو پێکهاتەیە بەهێز بمێنێت، تاران دەتوانێت لێدان هەڵبگرێت و بەردەوام بێت لە جەنگ.
بۆ ماوەی دوو دەیە، ملیۆنان ئێرانی خۆپیشاندان و مانگرتن و ڕێکخستنیان دژی ڕژێم کردووە. هەموو بزووتنەوەیەک بەر هەمان دیوار کەوتووە، دەزگایەکی ئەمنیی یەکگرتوو بەرامبەر ئۆپۆزیسیۆنێکی پەرتەوازە کە هیچ ئاڵتەرناتیڤێکی حکومڕانیی نییە. کاپلان دەنووسێت: «مەشرووعییەت بە تەنها گۆڕانی ڕژێم بەرهەم ناهێنێت. ڕێکخستن بەرهەمی دەهێنێت.»
دیکتاتۆرییەکان بە دەگمەن بەهۆی توڕەبوونی خەڵکەکەیانەوە دەڕووخێن. بە وتەی کاپلان، «تێکشکانی ئۆتۆریتاری کەمتر پشت بە ڕازیکردنی جەماوەر دەبەستێت و زیاتر پشت بە دڵەڕاوکێی ئەلیتەکان.» لەبەر ئەوە، «ئاکامی سەرەکی ئەوەیە کە لێکترازانی ڕژێم پرۆسەیەکە نەک ڕووداوێک.»
کاپلان چوار هێڵی کاری یەکتربەهێزکەر پێشنیار دەکات:
- ئۆپۆزیسیۆن یەکبخە. یەک ئامرازی سیاسی دروست بکە کە چالاکوانانی ناوخۆ و دەرەوە لە دیاسپۆرا پێکەوە کۆبکاتەوە، بتوانێت مانگرتنەکان ڕێک بخات، دیپلۆماسی بەڕێوە ببات و، کاتێک ساتەکە هات، حکومڕانی بکات.
- هاوپەیمانیی ڕژێم لێکبدەڕەوێنە. بەڵێنی لێپرسینەوە بدە بەوانەی فەرمانی سەرکوتیان داوە و بەڵێنی داهاتوو بدە بە تەکنۆکرات و فەرمانبەران و سەرکردە بازرگانییەکان و سەربازە ئیجباریەکان کە وایان نەکردووە.
- جەنگی زانیاری ببەرەوە. دارایی بۆ پەیوەندییەکانی دژە سانسۆر دابین بکە، پێشێلکارییەکان تۆمار بکە، گەندەڵی ئاشکرا بکە، و پیشانی ئێرانییەکان بدە کە چی لە دواتردا دێت.
- لە بواری ئابووریدا ڕکابەری بکە. پشتگیری کرێکارە مانگرتووەکان بکە، سزاکان ئاراستەی سوپای پاسداران بکە نەک خێزانە ئاساییەکان، و پلانێکی متمانەپێکراو بۆ چاکبوونەوە پێشکەش بکە.
بوێرترین پێشنیاری توێژینەوەکە بانگەشە بۆ دروستکردنی ناوچە پارێزراوەکانی ئۆپۆزیسیۆن لە ناوخۆی ئێران دەکات. لە سووریا، بازدارەری دەرەکی ئیدلیبی لە ژێر دەستی ئۆپۆزیسیۆندا بە ئەندازەی پێویست زیندوو هێشتەوە تاوەکو دامەزراوەکانی بتوانن بەشداری گواستنەوەی کۆتایی وڵاتەکە بکەن. لە ئێراندا، ئەو ناوچانە بەهەمان شێوە لەوانەیە یەکەمجار لە کوردستان و بەلووچستان سەرهەڵبدەن، بەڵام کاپلان ئاگادار دەکاتەوە کە دەبێت بۆ ناوەندی فارس‌نشین بڵاو ببنەوە، ئەگەرنا مەترسی ئەوە هەیە کە ڕیوایەتی جیاخوازیی ڕژێم خۆراک بکەن. زەوییەکە خۆی کەمتر گرنگە لەو نیشانەیەی کە دەینێرێت، کاتێک تاران کۆنتڕۆڵی بێ‌ڕکابەری نەخشەی خۆی لەدەست بدات، بەرپرسانی دەستدەکەن بە پاراستنی خۆیان.
کاپلان بۆ واشنتن و ئۆرشەلیم ڕۆڵی تەواوکەر دیاری دەکات. دەبێت ئەمەریکا سەرکردایەتی هەوڵە سیاسی و ئابووری و زانیاری و پلاندانانی قۆناغی گواستنەوە بکات، لە میدیای فارسی‌زمانەوە تا پلانی ئیحتیمالی بۆ ئەوەی وەزارەتەکان و خزمەتگوزارییە سەرەکییەکان ڕۆژی دوای ڕووخانی ڕژێم بەردەوام بن. دەبێت ئیسرائیل فشاری سەربازی و هەواڵگری لەسەر فەرماندەکانی سوپای پاسداران، هێزە مووشەکییەکان، ژێرخانی درۆن و بریکارەکانی لە حیزبوڵڵاوە تا حوسییەکان بەردەوام بکات. دەبێت هەردووکیان بێدەنگانە کار بکەن. کاپلان ئاگادار دەکاتەوە کە پشتیوانیی دەرەکیی ئاشکرا باشترین هێڵی پڕوپاگەندەی ڕژێم دەداتە دەستی. دەبێت قۆناغی گواستنەوە «بە شێوەیەکی بێ‌گومان لەلایەن ئێرانییەکانەوە بەڕێوەبچێت.»
بە کورتی، ئامانج لە لاوازکردنی ڕژێمەوە دەگۆڕێت بۆ بنیاتنانی جێگرەوەکەی. کاپلان کۆتایی پێدەهێنێت: «دەرفەتی ستراتیژیی لەم قەبارەیە بە دەگمەن ڕوودەدەن.» بەبێ ڕێکخستنی سیاسی کە لە ئاستی فشارە سەربازییەکەدا بێت، «لەوانەیە ڕژێم جارێکی تر خۆی بگونجێنێت، هێزە ماوەکانی یەکبخات و بمێنێتەوە.»
مێهرداد مارتی یووسەفیانی، بەڕێوەبەری Iran Freedom Project ی فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، وتی: «سێس کاپلان بە وردی سەنتەری ڕاستەقینەی قورسایی دەستنیشان دەکات، کە هاوپەیمانیی سەنتەریی سوپای پاسداران لەگەڵ ئۆلیگارشەکانی ڕژێمە، نەک مووشەک و سەنتریفیوژ. تێکەڵکردنی فشاری ستراتیژی لەگەڵ ئاڵتەرناتیڤێکی سیاسیی متمانەپێکراو، مامەڵەی جیاکراوە لەگەڵ ئەلیتەکان، و ڕێگایەکی ڕوونی چاکبوونەوە، پێشینە بە ئیرادەی ئێرانی و بەردەوامیی دامەزراوەیی دەدات. بەم شێوەیە دەستکەوتە سەربازییەکان دەبنە گواستنەوەیەکی بەردەوام.»
گرێگ ڕۆمان، بەڕێوەبەری ئیجرایی فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، وتی: «سێس کاپلان لەوە تێدەگات کە گۆڕانی ڕژێم لە ئێران تەنیا لە ڕێگەی ڕێبازێکی فرەڕەهەندەوە دەکرێت، ڕێبازێک کە حکومەتی سەرکردایەتیکراو لەلایەن سوپای پاسدارانەوە هەم لە ڕووی سەربازییەوە و هەم لە ناوەوە لاواز بکات، لە هەمان کاتدا دەرفەت بۆ بنیاتنانەوەی کۆمەڵگەی مەدەنی و ئابوورییەکی کارا بڕەخسێنێت. بەڵگەهێنانەکانی تێگەیشتوو و داهێنەرانە و قەناعەتپێکەرن.»
توێژینەوە تەواوەکە لێرە بەردەستە .
دەربارەی فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست
فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، سەنتەرێکی توێژینەوەی بێ‌قازانج، بەرژەوەندییە ئەمەریکییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا پەرەپێدەدات و شارستانییەتی ڕۆژاوا لە ئیسلامگەری دەپارێزێت. ئەمەش لە ڕێگەی بڵاوکراوە، توێژینەوە، دەستپێشخەرییە سیاسەتییەکان و پڕۆگرامەکانی پەروەردەی گشتییەوە دەکات.
بۆ زانیاری زیاتر، پەیوەندی بکەن بە: گرێگ ڕۆمان info@meforum.org +1 (215) 546-5406 @greggroman (X)
شیکارییەکانی فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە ئیمەیڵ وەربگرە: بەشداری لە هەواڵنامەکە بکە (بە ئینگلیزی)