ئیمامێکی لایەنگری خومەینی کەمپینێک دژی ئەلـ-سەیەد بەڕێوە دەبات
پیاوێکی ئایینی لە دیربۆرن کە دڵسۆزی ئایەتوڵڵاکانی ئێرانە، لە مینبەرێکەوە کە بە پارەی باجدەران پاڵپشتی دەکرێت، وتاری دژی پاڵێوراوی دیموکراتی ئەنجومەنی پیرانی میشیگان و دژی مافەکانی باری دایکایەتی و مافەکانی LGBT خوێندووەتەوە.
لە ١١ی سێپتەمبەری ٢٠٢٦دا، ئوسامە عەبدولغەنی لە دیربۆرنی میشیگان، لە مزگەوتەکەی خۆی، Light of Guidance، وانەیەکی پێشکەش کرد. عەبدولغەنی کە لە گەورەترین حەوزەی ئایینیی سەر بە ڕژێم لە ئێران پەروەردە کراوە، لە بیست و پێنجەمین ساڵیادی هێرشە تیرۆریستییەکانی ١١ی سێپتەمبەر، ئیسرائیلی تاوانبار کرد و بە شوێنکەوتووانی وت کە «ئیسلام دەیەوێت ئێمە وەک موسوڵمان، وەک باوەڕدار، دەسەڵاتی تەواوی ئیسلام باوەش پێدا بکەین.» دوای ئەم پێشەکییە، وتی «کەمێک دەربارەی هەڵبژاردنی» عەبدول ئەلـ-سەیەد، پاڵێوراوی دیموکرات بۆ ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا (سێنات) لە میشیگان، کە موسوڵمانە. سەبارەت بە دەنگدان بۆ ئەم پاڵێوراوە دژە-ئیسرائیلییە، پرسیاری کرد: «ئایا ئەمە یارمەتی خێراکردنی هاتنی مەهدی [مەسیحی موسوڵمانانی شیعە] دەدات؟ ئایا ئێمە زیان لە ئیسرائیل دەدەین؟»
عەبدولغەنی ئینجا ئاوڕی لە ڕابردووی ئەلـ-سەیەد دایەوە سەبارەت بە مافەکانی LGBT و مافەکانی زاوزێ. عەبدولغەنی وتی لەباربردن «کوشتنی منداڵە»، و «لە یەومولقیامەدا [ڕۆژی حیساب] بۆ کەسێکی وەک عەبدولڕەحمان ئەلـ-سەیەد … و ئەوانەی خەمی ئەو دەخۆن، ئەمە قورسە.» زیادی کرد: «ئەم پیاوە ئاژێندای قەومی لوت [سەدوم و عەمورە] بە توندوتیژی بەرەوپێش دەبات.» ئیمامەکە ئاماژەی بەو مەحکوومکردنەی هاوڕەگەزخوازی دەکرد کە لە قورئاندا هاتووە، کە عەبدولغەنی پێی وت «شتێکی قێزەون».
دوو هەفتە دواتر، لەو شوێنەوە دەستی پێکردەوە کە وازی لێهێنابوو. لە ٢٥ی سێپتەمبەر، لە یادکردنەوەی حەسەن نەسروڵڵای سەرکردەی کوژراوی حزبوڵڵا، کە لەلایەن ئەمریکاوە بە تیرۆریست دەستنیشان کراوە، ئیمامەکە دەربارەی ئەلـ-سەیەد قسەی کرد: «یەکێک لەو شتانەی جاری پێشوو باسم کرد ئەوە بوو کە ئەم پاڵێوراوە شتێک دەکات کە کوفرە.» ئاگاداری کردەوە: «ئێستا، ئەگەر، خودا نەکات، کەسێک بیەوێت دەنگی پێبدات یان کەمپینی بۆ بکات، ئەم بنەمایە ئیسلامییە لەبیر بێت.» حەدیسێکی، واتە وتەیەکی موحەممەدی، هێنایەوە کە دەڵێت ئەگەر «کەسێک گوناهێک بە ئاشکرا بکات و کەس قسە نەکات … تەواوی کۆمەڵگا وێران دەکات.»
وتارەکانی لەوانەیە پێشێلکاری قەدەغەکردنی فیدراڵی کەمپینی هەڵبژاردن لەلایەن ڕێکخراوە لەباج بەخشراوەکان بن. جگە لە پاڵپشتی باجدەران بە پێی ٥٠١(c)(٣) بۆ مزگەوتەکە، یەکێک لە ڕێکخراوەکانی عەبدولغەنی پارەی حکومی وەرگرتووە، لەوانە لە میشیگان، کە پارێزگارەکەی، گرێچن ویتمەر (Gretchen Whitmer)، بەڵێنی بە مافەکانی LGBT داوە. عەبدولغەنی بەرگرێکی ئاشکرای کۆماری ئیسلامیی ئێرانە.
«تەنها هەندێک بنەما دادەنێم»
عەبدولغەنی هەردوو قسەکەی وەک ڕێنمایی پێشکەش کرد. لە ١١ی سێپتەمبەر وتی: «ئەمە باسی ئەوە نییە دەنگ بدرێت یان نا، بەڵکو تەنها ئەوەیە چۆن سەیری ئەم کەسە دەکەین.» لە ٢٥ی سێپتەمبەر بە نوێژکەرەکانی وت: «هێشتا بڕیاری کۆتاییم نەدەوت، تەنها هەندێک بنەما دادەنێم بۆ ئەوەی موئمینوون [باوەڕداران] لەبەرچاوی بگرن کاتێک ئەم هەڵبژاردنە دەکەین، و ئێمە یان سەردەمی مەهدی دەهێنینە پێش یان، بە هەڵەیەکی گەورە، کارەکە خاو دەکەینەوە.» ڕێنماییەکەی گومانی کەمی لەسەر بڕیاری کۆتایی بەجێهێشت.
لە وتارە دواترەکەیدا، عەبدولغەنی وتی: «ئەم پاڵێوراوە دێتە ناو ماڵی ئێمە، حەوشەی پشتەوەی ئێمە، و ئەم بەهایانە پێش دەخات بێ ئەوەی [sic] بە لووتبەرزییەوە بچێتە پەرەیدی شانازییان، پێ بە سەر قورئانەکەتدا بنێت، بێتە ناو ماڵەکەت و پێ بە سەر قورئانەکەتدا بنێت!» بە پێچەوانەی ئیمامەکانی تری میشیگان کە پاڵپشتی ئەلـ-سەیەدیان کردووە، عەبدولغەنی ڕایگەیاند: «لەوانەیە لە داهاتوودا کاتێک بێت کە باش بێت وەک بلۆکێک دەنگ بدرێت. لەوانەیە. نەک ئێستا. من ئەوە ناڵێم. لەوانەیە کاتێک بێت.»
هەمواری جۆنسن
لە بڕگەیەکدا کە بە هەمواری جۆنسن ناسراوە، بەشی ٥٠١(c)(٣)ی یاسای داهاتی ناوخۆیی (Internal Revenue Code) قەدەغە لە ماڵانی پەرستن و دیکە خێرخوازە لەباج بەخشراوەکان دەکات لە بەشداری یان دەستێوەردان «لە هەر کەمپینێکی سیاسیدا بۆ (یان دژی) هەر پاڵێوراوێکی پۆستی گشتی.» ڕێنمایی IRS لە Revenue Ruling 2007-41 هۆکارەکان ڕیز دەکات کە لەوانەیە وا بکەن وتەیەک ببێتە دەستێوەردان: ئایا پاڵێوراوێک دەستنیشان دەکات، ناڕەزایی لە هەڵوێستەکانی دەردەبڕێت، نزیک لە هەڵبژاردنێکە، ئاماژە بە دەنگدان دەکات، یان باسی بابەتێک دەکات کە پاڵێوراوەکان لە یەکتر جیا دەکاتەوە. عەبدولغەنی هەموو ئەمانەی کرد.
عەبدولغەنی ناوی ئەلـ-سەیەدی هێنا و پێی وت «ئەم پاڵێوراوە». هەڵوێستەکانی ئەلـ-سەیەدی سەبارەت بە لەباربردن و بابەتەکانی LGBT مەحکوم کرد. لە ٢٥ی سێپتەمبەر، ڕۆژێک دوای ئەوەی دەنگی ناحازر بەردەست کرا، باسی تاقیکردنەوەیەکی ئایینی کرد سەبارەت بە «ئەوەی دەنگ لە کەمپینی ئەنجومەنی پیران دەدەین یان نا.»
ڤیدیۆی وتارەکەی کە Light of Guidance لە ئینستاگرام بڵاوی کردەوە، لەوەش زیاتر چوو: وێنەی بەسەردا سەپاندبوو و پارچە ڤیدیۆی تێکەڵ بە یەکتر کردبوو سەبارەت بە سیاسەتی لایەنگری بژاردنی ئەلـ-سەیەد و پەیوەندییەکانی لەگەڵ گرووپەکانی LGBT، جۆرج سۆرۆس (George Soros) و کامالا هاریس (Kamala Harris). وێنەکانی پاڵێوراوی پێشووی دیموکرات بۆ سەرۆکایەتی، ئەو لەگەڵ بنیامین نەتانیاهۆی سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل نیشان دەدەن لە کۆلاژێکدا لەگەڵ ئاڵای ئیسرائیل و دەقێک کە دەنووسێت «دیموکراتەکان و سیۆنیزم»، پاشان دەقێک کە ڕەخنە لە پاڵپشتی هاریس بۆ ئیسرائیل دەگرێت.
ڕیلێکی ئینستاگرام لە وتاری ٢٥ی سێپتەمبەری ٢٠٢٦ی عەبدولغەنی.
( Light of Guidance/Instagram )
پێشتر IRS لەبەخشراوی کڵێسایەکی لەسەر هەمان جۆری ئەم پەیامە هەڵوەشاندەوە. چوار ڕۆژ پێش هەڵبژاردنی ١٩٩٢، کڵێسایەک لە باکووری ویلایەتی نیویۆرک ڕیکلامی ڕۆژنامەی بڵاو کردەوە بە سەردێڕی «ئەی مەسیحی، ئاگاداربە» کە دەیگوت بیل کلینتن «پاڵپشتی لەباربردن بە داواکاری دەکات» و «پاڵپشتی شێوازی ژیانی هاوڕەگەزخوازی دەکات، و دەیەوێت هاوڕەگەزخوازان مافی تایبەتیان هەبێت»، پێش ئەوەی بەم ئەنجامە کۆتایی پێبهێنێت: «کەواتە چۆن دەتوانین دەنگ بە بیل کلینتن بدەین؟» IRS لەبەخشراوی کڵێساکەی هەڵوەشاندەوە، و کڵێساکە لە تانەکەی دۆڕا. وتارەکانی عەبدولغەنی هەمان کێشە کۆمەڵایەتییەکان دەخەنە بەردەم و بە هەمان ئەنجامی سیاسی ئاماژە دەکەن.
لە ٢٠٢٥دا IRS هەوڵی دا کێشەیەکی یاسایی لەگەڵ گرووپێکی مەسیحی، National Religious Broadcasters (NRB)، چارەسەر بکات بەوەی ڕازی بوو کە وتار بۆ کۆمەڵێکی نوێژکەر دەربارەی سیاسەتی هەڵبژاردن بە دەستێوەردانی کەمپین دانانرێت. دادگایەکی ناوچەیی لە ٣١ی مارسی ٢٠٢٦ کەیسەکەی ڕەتکردەوە، بەبێ ئەوەی ئەو هەڵوێستە وەربگرێت. ئێستا لە قۆناغی تانەدایە، و وەزارەتی دادی ئەمریکا داوا لە دادگای تانە دەکات کەیسی NRB زیندوو بکاتەوە. لە کاتێکدا داهاتووی هەمواری جۆنسن نادیارە، قەدەغەکردنەکە هێشتا لە جێی خۆیدایە.
ئایەتوڵڵا خامنەیی، یان بە وتەی ئەو، «ڕێبەری ئێمە»
سەبارەت بەم سنووردارکردنە، عەبدولغەنی وتی: «ئێمە کە لە ڕۆژئاوا دەژین، ناتوانین ڕێگە بدەین دۆخی لەباج بەخشراویی مزگەوتەکەمان ببێتە بتێک کە من بیدوونەلـلاه [لە جیاتی خودا] بیپەرستم»، لە کاتی یادەوەرییەکدا بۆ ڕێبەری گەورەی کوژراوی ئێران، ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی، لە مزگەوتەکەی خۆی لە مارسی ٢٠٢٦.
دڵبەستەگی عەبدولغەنی بە ڕێبەرانی ئێران نهێنی نییە. لە وتاری مارسیدا وتی خامنەیی «بۆ ٣٦ ساڵ بووە ڕێبەری ئێمە.» لە هەمان وتاردا، کەمتر لە دوو مانگ دوای ئەوەی کۆماری ئیسلامی زیاتر لە ٣٦,٥٠٠ خۆپیشاندەری ئێرانی سەربڕی، عەبدولغەنی ستایشی خامنەیی کرد لەبەر ئەوەی بەقەدەر ئەوە «دڵفراوان» بوو کە بە «ئەو گەنجانەی فریودران بۆ هاوکاری لەگەڵ ئاژاوەکانی مۆساد … شەهید» بڵێت. عەبدولغەنی ئەوەی نەهێنا کە لە هەمان وتاردا، کە لە ١٧ی فێبریوەری ٢٠٢٦ پێشکەش کرا، خامنەیی وتی «ئەو توخمە گەندەڵانە، فیتنەگێڕەکان … چوونە قووڵترین قووڵایی دۆزەخ.» ئەو بانگەشەیەی کە خۆپیشاندانەکانی ژانوەری ٢٠٢٦ «ئاژاوەکانی مۆساد» بوون، دووبارەکردنەوەی پڕوپاگەندەی ئێرانە.
«هاتنی مەهدی» و «زیانگەیاندن بە ئیسرائیل»
پرسیاری عەبدولغەنی سەبارەت بەوەی ئایا دەنگدان بۆ ئەلـ-سەیەد «یارمەتی خێراکردنی هاتنی مەهدی» دەدات و «زیان لە ئیسرائیل دەدات»، ڕەنگدانەوەی تێکەڵبوونی ئایین و سیاسەتە لە جیهانبینییە ئیسلامگەراکەیدا. بە پێی عەلی خامنەیی، کە عەبدولغەنی نەک تەنها وەک «مامۆستا» بەڵکو وەک «فەرمانڕەوای دنیایی»ی ئوممەت، یان کۆمەڵگای باوەڕداران، دەیبینی، مەهدی «ڕزگارکەرێکی مەزنە کە دەیەوێت لە دژی هەموو ناوەندەکانی دەسەڵاتی نێودەوڵەتی بجەنگێت.» بۆ خامنەیی، ئەو ناوەندانە ئەمریکا و ئیسرائیلیشیان لەخۆ دەگرت.
ئامانجی «زیانگەیاندن بە ئیسرائیل» بۆ خومەینییەکان وەک عەبدولغەنی تەنها جیۆپۆلەتیکی ئاسایی نییە. ئایەتوڵڵا ڕوحوڵڵا خومەینی، دامەزرێنەری کۆماری ئیسلامی، کە وێنەکەی لەسەر دیوارێک لە Light of Guidance بوو، فێری دەکرد کە مەهدی تەنها دوای لەناوبردنی دەوڵەتی جولەکە دەردەکەوێت.
پارەدانی باجدەران
بە پێی پۆستێکی فەیسبووکی خۆی، The Hadi Institute هەروەها «لەژێر ڕێبەرایەتی شێخ ئوسامە عەبدولغەنی»دایە. نامەی بڕیاری IRSی ساڵی ٢٠٢٠ بۆ Light of Guidance ناونیشانی The Hadi Institute تۆمار دەکات. مزگەوتەکە هەروەها وانەکانی لە هەمان ناونیشان ساز دەکات. عەبدولغەنی لە وتارێکدا لە Light of Guidance لە ١٠ی جوولایی ٢٠٢٦ باسی «خێزانی هادیی ئێمە»ی کرد. The Hadi Institute لەلای IRS وەک Association of Spiritual Renewal (ASR) تۆماری کردووە، کە گەڕانەوەکانی ٩٨٩,٠٥٨ دۆلار لە گرانتی حکومی لە نێوان جوولایی ٢٠١٨ و حوزەیرانی ٢٠٢٥ تۆمار دەکەن. Open Michigan نیشان دەدات کە ویلایەتەکە لە ٢٠٢٢ بۆ ٢٠٢٤ ١٦٣,١٦٩ دۆلاری بە ASR داوە. ASR، واتە The Hadi Institute، Hadi Montessori و Hadi Publications بەڕێوە دەبات، کە نووسینی محەممەد جەواد وەزیریفەردی بڵاو کردووەتەوە، ڕوحانییەکی ئێرانی و چاودێری نوێنەرایەتی ڕێبەری گەورە لە زانکۆیەکی سوپای پاسداران (IRGC) کە ئەمریکا سزای لەسەر داناوە.
مافەکانی LGBT لە میشیگان
میشیگان بەڵێنی بە بەرگریکردن لە مافەکانی LGBT داوە، هەرچەندە پارەی بە ڕێکخراوێک داوە کە ئیمامێکی بە ئاشکرا دژە-هاوڕەگەزخواز بەڕێوەی دەبات. لە ٢٠١٩دا، ویتمەری پارێزگار داوای کرد هەموو ڕێککەوتنێکی گرانتی ویلایەتی جیاکاری دژی کارمەندان یان داواکاران لەسەر بنەمای ئاراستەی سێکسی و ناسنامەی ڕەگەزی قەدەغە بکات و ئەو لێبوردنەی هەڵوەشاندەوە کە پێشینەکەی بۆ ڕێکخراوە ئایینییەکان دانابوو. ئەم ڕێساکە دەستێوەردان ناکات لەوەی وتاربێژێک چی دەڵێت، و شێوازی دامەزراندنی کارمەند لە مزگەوتەکە و The Hadi Institute نەزانراوە.
Light of Guidance و The Hadi Institute وەڵامی داواکارییەکانی لێدوانیان نەداوەتەوە.
کەلێنێکی یاسایی
ئایا دەکرێت پاڵپشتی Light of Guidance بۆ کۆماری ئیسلامی خۆی، لەباج بەخشراویی ئەو ڕێکخراوەیە بخاتە مەترسییەوە؟ لەوانەیە نا. دەقێکی ڕاهێنانی IRSی ساڵی ١٩٩٢ دەربارەی چالاکییە دەرەکییەکانی ڕێکخراوە خێرخوازەکان دەڵێت «پاڵپشتیکردنی حکومەتێکی بیانی مەبەستێکی خێرخوازانەی دانپێدانراو نییە»، بەڵام پێوەرەکە ئەوەیە کە ئایا ڕێکخراوەکە «بۆ پاڵپشتیکردنی ئەو حکومەتە بیانییە دامەزراوە.» بۆیە مزگەوتە خومەینییەکان بە ئاسوودەیی دەتوانن هاواری پاڵپشتی بۆ ڕێبەری گەورەی ئێران بکەن. قەدەغەکردنی کەمپینی هەڵبژاردن تەنها پاڵێوراوانی پۆستی گشتی دەگرێتەوە، لەوانە لە هەڵبژاردنە بیانییەکاندا، بەڵام ڕێبەری گەورەی ئێران بەرپرسێکی بە دەنگدانی گشتی هەڵبژێردراو نییە. هەرچەندە یاسای ئەمریکا لۆبیکردن بۆ «یاسادانان» لە وڵاتانی بیانی سنووردار دەکات، هەمان دەقی IRS ئەوەش دەڵێت «لەوانەیە نەشیاو بێت» کە فەرمانەکانی «ڕژێمێکی زۆردار یان تیۆکراتی» بە یاسادانان دابنرێن. دەستکەوت بۆ تاران.
بە هۆی ئەم کەلێنە ئاشکرایەوە، Light of Guidance دەتوانێت بە پاڵپشتیکردنی ئایەتوڵڵاکانی ئێران بەردەوام بێت. لە هەمان کاتدا، باجدەرانی ئەمریکی پارەکەی دەدەن. بەخشەرانی مزگەوتەکە و The Hadi Institute دەتوانن بەخشینەکانیان لە باج کەم بکەنەوە، هیچ کام لە ڕێکخراوەکان باجی داهات نادەن، و Hadi ڕایگەیاندووە کە نزیکەی ١ ملیۆن دۆلار لە گرانتی حکومی وەرگرتووە. ڕەنگە هەندێکی ئەوە خەرجی قوتابخانەکەی کردبێت، بەڵام پارە جێگرەوەپێکراوە: چەندە کەمتر لەوێ خەرج بکات، ئەوەندە زیاتر دەتوانێت لە شوێنی تر خەرج بکات. بە ڕاستی، وانەکانی Light of Guidance لە The Hadi Institute بەڕێوە دەچن. بە ئەنجامدا، باجدەران لەسەر پڕوپاگەندە بۆ دوژمنێکی بیانی و دەستێوەردانی ئاشکرای کەمپینی سیاسی لە هەڵبژاردنێکی ئەمریکی، لەلایەن ئیسلامگەرایەکی توندڕەوە لە دیربۆرن، یارمەتی دەدەن.