باشترە ئۆستڕالیا بە وریاییەوە شوێن هاوپەیمانەکانی بکەوێت لەسەر ئیخوان موسلیمین

کانبێرا لە ماوەی ئەو دە مانگەی دوای کۆمەڵکوژی بۆندی‌دا دەستی بە دووبارە ڕێکخستنەوەی ڕێنمای دژە توندڕەویی خۆی کردووە. پەرلەمان یاساکانی نوێی دژی گرووپە ڕقپەروەرەکان پەسەند کرد، حکومەت Hizb ut-Tahrir و تۆڕێکی نیۆنازیی قەدەغە کرد، و کۆمیسیۆنێکی شاهانە لە مانگی کانوونی یەکەمدا ڕاپۆرتەکەی دەدات. بەڵام هێشتا لە دیبەیتی نیشتمانیدا جێی خۆی نەگرتووە: جێگای Muslim Brotherhood.

نزیکترین هاوبەشەکانی ئۆستڕالیا چیتر چاوەڕێ ناکەن. لە مانگی کانوونی دووەمی 2026دا، واشنتن Lebanese Brotherhood وەک ڕێکخراوێکی تیرۆریستیی دەرەوە (Foreign Terrorist Organization) ناونیشان کرد و لقە میسری و ئوردنییەکانی بەهۆی پاڵپشتی مادی بۆ Hamas خستە ژێر سزا. لقی سوودانیش لە مانگی ئازاردا بەدوادا هات، بەو تۆمەتی ئەوەی جەنگاوەر دەنێرێت بۆ ناو شەڕی ناوخۆیی سوودان.

ئەوروپاش هەمان ئاڕاستە دەگرێت. لە 8ی تشرینی یەکەمدا، پەرلەمانی ئەوروپا بە 381 دەنگ بەرامبەر 167 دەنگ، بۆ ستراتیژییەکی یەکێتیی ئەوروپا دژی «چوونەژوورەوە»ی (entryism) Brotherhood دەنگی دا. یاسادانەران داوایان لە ئەنجوومەن کرد دەزگاکانی پەیوەست بە Brotherhood لەو شوێنانە بخاتە لیستەوە کە پێوەرەکانی تیرۆری یەکێتیی ئەوروپایان پێک دێت، هەروەها داوای کۆنترۆڵی توندتریان کرد بۆ سەرچاوەداراییی دەرەوەی پەیوەست بە Qatar و Turkey. Egypt، Saudi Arabia، و the United Arab Emirates زیاتر لە دە ساڵ لەمەوبەر ئەم بزووتنەوەیان قەدەغە کرد.

کانبێرا، بە پێچەوانەوە، هەرگیز Brotherhood بە هیچ شێوەیەک نەخستووەتە لیستەوە. ئەم کەم‌کارییە بە ئاسانی لەگەڵ مامەڵەکردن لەگەڵ Hamas ناگونجێت، کە لە 2022ەوە قەدەغەکراوە و پەیڕەوی 1988ی خۆی گرووپەکە وەک باڵێک لە Brotherhood لە Palestine پێناسە دەکات. Tony Burke، وەزیری Home Affairs، ڕوونی کردووەتەوە کە هەر هەنگاوێک دژی گرووپێک لەژێر یاسا نوێیەکانی ڕقپەروەریدا دەبێت لە Australian Security Intelligence Organization دەست پێ بکات. ئەمە کارێکی عەقڵانییە. بەڵام چەند هەنگاوێک هەیە پێویست ناکات چاوەڕێ بکرێن.

لەو کاتەدا کە واشنتن و بروکسێل ڕێساکانیان توندتر دەکەن، لەوانەیە ئۆستڕالیا ببێتە شوێنی دواتر بۆ ڕۆشتنی پارەی Brotherhood. کانبێرا پێشتر ئامرازی وەڵامدانەوەی هەیە. The Charter of the United Nations Act وەزیری دەرەوە ناچار دەکات سزا لەسەر هەر دەزگایەک دابنێت کە دەرکەوتووە لە کردەوە تیرۆریستییەکاندا بەشدار دەبێت یان ئاسانکاریان دەکات. ئەگەر ناونیشانکردنەکانی واشنتن وەربگیرێن، سامانی ئەم لقانە لە ئۆستڕالیا دەبەستێتەوە، پارەدان بۆیان دەکاتە تاوان، و کانبێرا لەگەڵ ئەو هاوبەشەی Five Eyes ڕێک دەخات کە زۆرترین پشت بە زانیاریی هەواڵگریی ئەو دەبەستێت. چونکە ئامانجەکان لقە دەرەوەن، نەک گرووپە کۆمەڵایەتییە ناوخۆییەکان، کاریگەری ناوخۆیی کەم دەبێت.

هەنگاوی دووەم ئەوەیە وەزیرەکان داوا لە Australian Security Intelligence Organization بکەن هەڵسەنگاندنێکی فەرمی لە تۆڕە پەیوەستەکانی Brotherhood لە ئۆستڕالیا بکات، بە پێی ئەو پێوەرانەی پەرلەمان لە مانگی کانوونی دووەمدا دایناون، ئەوانیش ڕەفتارێک کە مەترسی توندوتیژی بەرز دەکات یان بانگەشەکردن بۆ تاوانی ڕقپەروەری. لەوانەیە هەندێک گرووپ ئەم پێوەرە پێکبهێنن، زۆربەیان نا. بە هەر حاڵ، دۆزینەوەیەک لە دۆخی ئێستا باشترە، ئەو بۆشاییەی کە تا ئێستا Family First بۆشاییەکەی پڕ کردووەتەوە، لەو کاتەدا کە داواکارییەکەی بۆ قەدەغەکردن ناوی هیچ گرووپێکی ناوخۆیی تێدا نەبوو. بروکسێلیش سەرچاوەداراییی دەرەوەی دامەزراوە ئایینی و پەروەردەییەکان دەخاتە ژێر پشکنین، بە دەستپێکردن لەوەوە کە ئایا یاساکانی شەفافیەتی کاریگەریی دەرەوەی ئۆستڕالیا تەنانەت ئەوە دەگرنەوە یان نا.

بەڵام لە بابەتی ناونیشانکردن، توندڕەوەکانی ئەوروپا نموونەی هەڵەن، و شوێن ڕوون دەکات بۆچی. بە پێچەوانەی بروکسێل، کانبێرا لە تەنیشت ئەو دیموکراسییانە دانیشتووە کە زۆرینەکەیان موسڵمانن و بیرکردنەوەی Brotherhood دەیان ساڵ لەمەوبەر چووەتە ناو سیاسەتی سەرەکییەوە. Joseph Liow، توێژەری Brookings، دۆزییەوە کە Malaysia’s Islamic Party و Indonesia’s Prosperous Justice Party (Prosperous Justice Party) هەردووکیان خەباتی خۆیان لەسەر نموونەی Brotherhood داڕشتووە. سەرکردەیەکی پێشووی Islamic Partyیش دانی بەوەدا ناوە کە IKRAM، ڕێکخراوێکی ئیسلامیی مالیزی، هاوسۆزی ئەم بزووتنەوەیە.

هەردوو حیزبەکە یاسایی‌ن، بەشداری هەڵبژاردن دەکەن، و ملیۆنان دەنگ وەردەگرن. ناونیشانکردنێکی گشتی بۆ «the Brotherhood network»، وەک ئەوەی هەندێک پارێزگاری ئەوروپی دەیانەوێت، لە Jakarta و Kuala Lumpurدا وەک بڕیارێک لەسەر ئەو دەنگدەرانە دەبیسترێت. پڕۆپاگەندەکاران دەستیان دەگرت بەسەریدا، و کانبێرا پەیوەندییە هەرێمییەکان دەخاتە مەترسییەوە کە بە دەیان ساڵ دروست کراون.

ئامانجگرتنی لقەکان بەپێی ئەوەی چی دەکەن، نەک ئەوەی چی باوەڕیان پێیە، لەم دامە دوور دەکەوێتەوە و دەکرێت دەستی ئۆستڕالیا بەهێزتر بکات. حکومەتەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا بە ئاسانتر هاوکاری لەسەر دارایی تیرۆر دەکەن، ئەگەر داوایان لێ نەکرێت حوکم لەسەر حیزبەکانی ناو یاسادانانی خۆیان بدەن.

ڕەخنەگران بە هەر حاڵ ناڕەزایی دەردەبڕن. لە Strasbourg، بلۆکە چەپەکانی پەرلەمان دژی بڕیارنامەکە دەنگیان دا، و European Network Against Racism ناوی نا «لەکەیەکە لەسەر ناوبانگی دامەزراوەکە». کانبێرا دەتوانێت وەڵامی ئەم تۆمەتانە بداتەوە بە بڵاوکردنەوەی هۆکارەکانی هەر ناونیشانکردنێک، بەوەی هەموو بڕیارێک بۆ پێداچوونەوە بخاتە بەردەم Parliamentary Joint Committee on Intelligence and Security، و بە ڕوونی بڵێت Muslim Australians ئامانج نین. ئەو لیژنەیە لە مانگی ئایاردا ناونیشانکردنی Hizb ut-Tahrir پەسەند کرد.

کات دەڕوات. Virginia Bell، دادوەری پێشووی High Court، لە 14ی کانوونی یەکەمدا دەرئەنجامەکانی کۆمیسیۆنی شاهانەکە پێشکەش دەکات، کە لەوانەیە کانبێرا هانبدات بۆ لێکۆڵینەوە لەو بیرۆکانەی دژەجولەکەتی و توندڕەوی بەخێو دەکەن. ئەگەر ئێستا بجوڵێت، هاوکات لەگەڵ واشنتن و بروکسێل و بە ڕەچاوکردنی Jakarta و Kuala Lumpur، بۆشایی دەدات بە حکومەت تا وردەکارییەکان بە دروستی ڕێک بخات. هێرشێکی دیکە ئەو بۆشاییە لەدەست دەبات.