ئەمریکا هێزەکانی لە دەرەوەی دەستڕاگەیشتنی ئێران جێگیر دەکات و ئامادەی لێدانە

لە ڕۆژەکانی کۆتایی پێش هەڵبژاردنە ناوەندییەکانی ئەمریکادا، ئەو کەیسە گشتییەی کە دەڵێت ئەمریکا خەریکە جەنگەکەی لەگەڵ ئێران دەستپێبکاتەوە، تەنها پشتی بە چەند لێدوانێک و ڕێژەیەکی زۆر سەرچاوەی بێ‌ناو بەستووە. سەرۆک ترەمپ گوتوویەتی ئەمریکا پێش دەنگدانی ٣ی تشرینی دووەم هێرشی نوێ ناکات، بەڵام دوای ئەو ڕۆژە هێرشەکانی ڕەت نەکردووەتەوە. لە ٣١ی تشرینی یەکەمدا، لە نیشتەجێگاکەی لە فلۆریدا، بە ڕۆژنامەنووسانی گوت هێزە ئەمریکییەکان هێشتا «یەک یان دوو شوێن»یان لە ئێران هەیە بۆ «یەکلایی‌کردنەوەیان»، و زیادی کرد: «دەتوانین لە ١٠ خولەکدا ئەوە بکەین.» سەرۆک‌وەزیرانی ئیسرائیل، بنیامین نەتانیاهۆ، باسی «دەرفەتێکی مێژوویی و یەک جارەیی»ی کردووە بۆ ڕووخاندنی ڕژێمەکەی تاران. لە ٢٧ی تشرینی یەکەمدا Wall Street Journal، بە ئاماژە بە دوو بەرپرس و داتای بەدواداچوونی فڕینەکان، ڕایگەیاند کە باتەری بەرگری ئاسمانی Patriot لە تێکساسەوە بۆ ئیسرائیل دەگوازرێتەوە، هێزەکان لە بنکە لاواز و دۆشاخەکان دەگوازرێنەوە، تەقەمەنییەکان پڕ دەکرێنەوە، و بۆمببار و شەڕکەرەکان ئامادە دەکرێن. Channel 14ی ئیسرائیل بڵاویکردەوە کە نزیکەی ٨٠ فڕۆکەی سووتەمەنی‌گواستنەوەی ئەمریکی لە ماوەی ٤٨ کاتژمێردا لە ئیسرائیل نیشتوونەتەوە.

لە هەمان کاتدا، دانوستانکارانی ئێران سێیەم ڕۆژی پیاوەست لە دۆحە، لەگەڵ ناوبژیوانە قەتەرییەکان، لەسەر پلانێک بوون بۆ کردنەوەی دووبارەی تەنگەی هورموز لە ماوەی دوو ڕۆژدا دوای ڕێککەوتنێک. وەزیری دەرەوە عەباس عەراقچی نرخی تارانی ڕیزکرد: هەڵگرتنی دوایین سزاکان، گەڕانەوەی لێبوردنەکانی نەوتی مانگی حوزەیران، دانپێدانان بە هێڵە نوێیەکانی کەشتیوانی کە ئێران و عومان کێشاویانن، کۆتاییهێنان بە شەڕ لە هەموو بەرەکاندا بە لوبنانیشەوە، و «کەمکردنەوەی بوونی سەربازیی ئەمریکا لە ناوچەکەدا.» وەزیری دەرەوە مارکۆ ڕۆبیۆ گوتی دانوستانەکان «هەرگیز نەوەستاون.» جێگری سەرۆک جەی دی ڤانس نامەیەکی بۆ سەرۆکی ئاسایشی ئێران، موحسین ڕەزایی، نارد، کە ئەویش گوتی «ئاوازەکەی بە تەواوی گۆڕاوە.»

کەواتە پرسیاری ئەم هەفتەیە پرسیارێکی فیزیکییە. هێزە ئەمریکییەکان، ئەوانەی دەبێت خولی دووەم بجەنگن، لەکوێن و چی دەکەن؟ پێنتاگۆن لە کاتی جەنگدا ڕیزبەندیی جەنگیی (order of battle) خۆی بڵاو ناکاتەوە، و فەرماندەیی ناوەندی (Central Command) ڕەت دەکاتەوە لەسەر جوڵەکان قسە بکات «لەبەر هۆکاری ئاسایشی عەمەلیاتی.» بۆیە، وەک ئەوەی لە ئەیلولدا بۆ لێدانی بۆڕیی ڕۆژهەڵات-ڕۆژئاوا (East-West Pipeline) کرد، فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (Middle East Forum) ڕووی لە مانگە دەستکردەکان کرد. ٤٣ بنکەی ئەمریکی و هاوپەیمانانمان پشکنی لە چوارچێوەیەکدا کە لە یۆنانەوە تا پاکستان و لە گورجستانەوە تا Diego Garcia دەچێت، هەموو بەیانییەکی ڕوون لە ١ی تشرینی یەکەمەوە تا ١ی تشرینی دووەم، و ئەوەی بینیمان خستە بەرامبەر هەموو ئەوەی لە هەمان مانگدا دەربارەی هێزەکە بڵاوکراوەتەوە.

مانگی دەستکرد چی دەبینێت و چی نابینێت

وێنەکان هەمان جۆرن کە فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێشتر بەکاریهێناوە: فرەیمی ئۆپتیکی ١٠-مەتری بەردەست بۆ گشت، کە هەر بنکەیەک هەر دوو تا پێنج ڕۆژ جارێک دەوێنێت، هەمیشە لە نێوەڕاستی بەیانی بە کاتی ناوخۆیی. لەم قەبارەیەدا، هەر پیکسلێک بە قەبارەی گەراژێکی دوو ئۆتۆمبیلە. فڕۆکەی سووتەمەنی‌گواستنەوە KC-135 بە درێژی ٤١ مەتر، وەک خاچێکە کە چوار یان پێنج پیکسل بە پانی دەگرێت. فڕۆکەی گواستنەوە C-17 بە ٥٣ مەتر، کەمێک گەورەترە. ئەو شێوانە لەسەر باڵەخانەی کراوە دەژمێردرێن، و ئەگەر ڕەمپێک هەفتەی ڕابردوو دوو دوجین فڕۆکەی لەخۆگرتبوو و ئەم هەفتەیە هیچ تێدا نەبێت، ئەوە شتێکت پێ دەڵێت. شەڕکەر، بە ١٥ تا ١٩ مەتر، تەنها وەک لەکەیەکی یەک یان دوو پیکسلە و ناژمێردرێت. هەروەها نە مووشەک‌هاوێژەکان، نە ڕادارەکان، نە ئۆتۆمبێلەکان، نە خەڵک. هیچ شتێک لە دەریادا بە هیچ شێوەیەک بەدواداچووی بۆ ناکرێت، چونکە مانگی دەستکرد وشکانی و ئاوی کەنارەکان وێنە دەگرێت و فلیتەکان لە ئۆقیانوسی کراوەدا دەگەڕێن.

دوو سەرچاوەی دیکەش کە بە ئاسایی ئەو بۆشاییانە پڕ دەکەنەوە، ئەم هەفتەیە داخراون. وێنەی بازرگانی بە ڕوونی نیو-مەتری، کە دەتوانێت فڕۆکەکان بەپێی جۆر پیشان بدات، لە ماوەی چوار ڕۆژی ڕابردوودا هیچ فرەیمێکی لە هیچ جۆرێک بۆ هیچ کام لە نۆ بنکەی ناوچەکە نەگەڕاندەوە، لە کاتێکدا هەمان گەڕان بەسەر بنکەیەکی ئاسمانی لە میسۆری هەشت فرەیمی هێنایەوە. وا دەردەکەوێت وێنەکانی ناوچەکە ڕاگیرابن. بەدواداچوونی فڕینیش، ئەو سیستەمەی فڕۆکەکان پیشان دەدات کە شوێنی خۆیان بڵاو دەکەنەوە، بەتاڵە: پشکنینی ١٠ ناوەندی ناوچەیی لە ئێوارەی ١ی تشرینی دووەمدا تەنها یەک ترانسپۆندەری سەربازی نەناسراوی لەسەر عومان دۆزییەوە. فڕۆکە جەنگی و پاڵپشتییە ئەمریکییەکان لەم مەیدانەدا بێ ئاماژە دەفڕن.

ئەوەش تەنها ڕەمپی کراوە و ڕۆژنامەی کراوەمان بۆ دەهێڵێتەوە. لەو شوێنانەی ئەم دووانە لەگەڵ یەکتر دەگونجێن، وێنەی خوارەوە ڕەقە. لەو شوێنانەی ناگونجێن، ئاماژەی پێ دەکەین.

دوو هەڵگری فڕۆکە، نەک سێ

ناوکی هەر هێرشێکی ئاسمانی ئەمریکی دژی ئێران فڕۆکەوانیی هەڵگرەکانە، و ژمارەی هەڵگرەکان باشترین پێوەری تاک بۆ ئەوەیە کە هێرشێک چەند دەتوانێت قورس بێت. بەدواداچووی فلیتی U.S. Naval Institute لە ٢٦ی تشرینی یەکەمدا دوو هەڵگری فڕۆکە لە دەریای عەرەبیدا دادەنێت: USS George Washington، کە لە ئابدا گەیشت بۆ جێگرتنەوەی Abraham Lincoln، و USS George H.W. Bush، کە لە نیسانەوە لە شوێنی خۆیەتی. کەشتیی هێرشی ئامفیبی USS Boxer، لەگەڵ USS Comstock، USS Portland، و یەکەی ١١ی سەفەربەریی دەریاوانان (11th Marine Expeditionary Unit)، لە تەممووزەوە لە دەریای عەرەبیدایە. لە دەوروبەریاندا نزیکەی ٢٠ کەشتیی جەنگی ئەمریکین، کە زۆربەیان ئابڵوقەی دەریایی بەندەرەکانی ئێران جێبەجێ دەکەن. فەرماندەیی ناوەندی لە ٣١ی تشرینی یەکەمدا گوتی ئابڵوقەکە ١٤٤ کەشتیی بازرگانی گەڕاندووەتەوە.

هەڵگری سێیەم لەوێ نییە. USS Theodore Roosevelt، لەگەڵ کرۆزەری Chosin و وێرانکەری Decatur، لە سەرەتای تشرینی یەکەمدا فەرمانی پێدرا بچێتە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەڵام لە ٢٦ی تشرینی یەکەمدا هێشتا لە دەریای فیلیپیندا بوو و ڕاهێنانی ئەمریکی-ژاپۆنی Keen Sword تەواو دەکرد، کە لە ٢٩ی تشرینی یەکەمدا کۆتایی هات. گرووپی ئامفیبی USS Makin Island، کە یەکەی ١٣ی سەفەربەریی دەریاوانانی هەڵگرتبوو، لە یۆکۆسوکا بۆ چاککردنەوە بوو. بەرپرسان چاوەڕێی ئەوەن هەردوو گرووپ، لەگەڵ ٩,٠٠٠ تا ١٠,٠٠٠ کەسی زیاتر، لە نێوەڕاست تا کۆتایی تشرینی دووەم بگەنە ناوچەی فەرماندەیی ناوەندی. لە دەریای فیلیپینەوە بۆ دەریای عەرەبی نزیکەی ٥,٥٠٠ میلی دەریایییە، نزیکەی دوو هەفتە بە خێرایی گواستنەوەی بەردەوامی گرووپێکی هەڵگر.

ئەمە بۆ ئەو کات‌بەندییە گرنگە کە هەمووان چاودێری دەکەن. ئەگەر ئەمریکا لە ڕۆژانی یەکەمی دوای ٣ی تشرینی دووەمدا لێبدات، بە دوو هەڵگری فڕۆکە لێدەدات. ئەو هێزانەی خولی دووەم قورستر و درێژترین دەکەن، چەند هەفتە دواتر دەگەن.

ڕەمپی العدید

بنکەی ئاسمانی العدید، لە بیابانی باشووری ڕۆژئاوای دۆحە، ناوەندی شەڕی ئاسمانی ئەمریکییە لە کەنداودا. ناوەندی هاوبەشی عەمەلیاتە ئاسمانییەکانی (Combined Air Operations Center) تێدایە، ئەو ناوەندەی هەموو فڕینی هاوپەیمانان لە ناوچەکەدا بەڕێوە دەبات، و ڕەمپی درێژەکەی لای باکوور ئەو شوێنەیە کە فلیتی فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوەکان لێی ڕادەوەستێت. فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوەکان ئەوانن کە ڕێگە بە شەڕکەر و بۆمببارەکان دەدەن بگەنە ئێران و بەسەریدا بمێننەوە، و جوڵەکانیان نیشانەیەکن.

پێشتریش نیشانە بوون. شیکەرەوەیەکی میسری سەرچاوە-کراوە، کە بنکەکە بەدواداچووی دەکات، وێنەی time-lapseی بڵاوکردەوە کە پیشانی دەدا فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوە ئەمریکییەکان لە ٢٧ی شوبات، یەک ڕۆژ پێش دەستپێکردنی جەنگ، العدیدیان بەجێهێشت و تا حوزەیران نەگەڕانەوە. تا ٢١ی ئەیلول، چاودێرانی سەرچاوە-کراوە لایەنی کەم ٢٥ فڕۆکەیان دووبارە لەسەر زەوی ژمارد. لە ٣٠ی تشرینی یەکەمدا بەدواداچووێکی سەرچاوە-کراوە گواستنەوەی بارەکانی فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوەکان لە بنکەکەوە وەک نیشانەیەک خوێندەوە کە ئەگەر شەڕ دووبارە دەست پێبکاتەوە، فڕۆکەکان دەکشێنرێنەوە، وەک ئەوەی لە شوباتدا کرا.

تا بەیانی ١ی تشرینی دووەم، نەجوڵابوون. فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەموو تێپەڕبوونێکی ڕوونی بەسەر ڕەمپی باکووردا لە مانگی ڕابردوودا پشکنی و ئەو شێوە تاریکانەی بە قەبارەی فڕۆکەن لەسەری ژمارد. ژمارەکە لە هەر پێنج بەیانییەکدا لە نێوان ١٩ و ٢٦دا مایەوە: ٢٣ لە ٥ی تشرینی یەکەم، ٢٦ لە ٢٠ی تشرینی یەکەم، ٢٤ لە ٢٥ی تشرینی یەکەم، ١٩ لە ٣٠ی تشرینی یەکەم، و ٢٤ لە کاتژمێر ١٠:٢٢ی ناوخۆیی ڕۆژی ١ی تشرینی دووەم. ژمارە نزمەکەی ٣٠ی تشرینی یەکەم تەمەکە دەردەخات، کە جیاوازی ڕەنگ لاواز دەکات و لاوازترین شێوەکان لادەبات؛ بە پێوەرێکی شلتر هەمان فرەیم ٢٨ پیشان دەدات. ئەمەش لەگەڵ Hunterbrook، ئەو ژوورە هەواڵییە لێکۆڵینەوەییە، دەگونجێت کە وێنەکانی خۆی ٢٨ فڕۆکەی لە بنکەکەدا لە ٣٠ی تشرینی یەکەمدا پیشان دا.

ڕەمپێکی پڕ لە فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوە لە العدید دەکرێت بە دوو شێوە بخوێنرێتەوە. دەکرێت مانای ئەوە بێت کە واشنتن چاوەڕێی هیچ ئاگرێکی ئێرانی ناکات بەسەر قەتەردا، لەوانەیە لەبەر ئەوەی قەتەر میوانداری دانوستانەکان دەکات. یان دەکرێت مانای ئەوە بێت کە فڕۆکەکان لەو شوێنە ڕاوەستاون کە شەوی یەکەمدا پێویستیان پێ دەبێت. ئەوەی پیشانی نادات، ئەو پەرتکردنەیە کە پێش جەنگی شوبات ڕوویدا. ئەگەر ئەو ڕەمپە لە ڕۆژانی داهاتوودا بەتاڵ بێتەوە، ئەوە ڕوونترین ئاماژەیە کە هیچ مانگێکی دەستکرد دەتوانێت بیدات.

لە دەرەوەی دەستڕاگەیشتن

نیوەی دیکەی هەڵوێستی سەربازیی ئەمریکی، کەمکردنەوەیە. بۆ ماوەی هەشت مانگ، ئێران وەڵامی لێدانە ئەمریکی و ئیسرائیلییەکانی بە تەقەکردن لە بنکە ئەمریکییەکانی ناو دەستڕاگەیشتن داوەتەوە، و Associated Press لە شیکارییەکدا کە لە ٣١ی تشرینی یەکەمدا بڵاویکردەوە، زیاتر لە ١١٥ لێدانی ئێرانی ژمارد کە تا ئاب ٢٦ شوێنی ئەمریکیان زیان‌پێگەیاند. بنکەی ئاسمانی علی السالم لە کوەیت زیاتر لە ٣٠ جار لێیدرا، بە زیاتر لە ١٥ هەنگار کە لێیان درا. قاپ و کاپەکانی ڕادار لە Camp Arifjan لە کوەیت و لە بارەگای سەرەکی فلیتی پێنجەم لە بەحرەین لە سەرەتای جەنگەکەدا تێکدران. بەرپرسانی ناوچەکە بە APیان گوت کە ئەمریکا لەو کاتەوە فڕۆکە و بەرگری ئاسمانی و کەرەستەی پەیوەندییەکانی لە کەنداو کشاندووەتەوە.

کشانەوەکان لەسەر نەخشەکە دیارن. هێزە ئەمریکییەکان لە مانگی کانوونی دووەمدا دەرچوونیان لە بنکەی ئاسمانی عەین‌الئەسەد لە ڕۆژئاوای عێراق تەواو کرد، لە ١١ی شوباتدا پادگانی التنف لە بیابانی سوریا بەجێهێشت، لە نێوەڕاستی نیساندا شوێنە ماوەکانی سوریایان ڕادەستکرد، و لە هەولێر دەرچوون کاتێک ئەرکی دژە داعش لە ٣٠ی ئەیلولدا بە فەرمی کۆتایی هات. لە کوەیت، زۆربەی ئەو نزیکەی ٧,٠٠٠ سەربازەی لە Camp Buehring بوون کشاونەتەوە؛ کەمێک زیاتر لە ١٠٠ کەس مایەوە. لە کۆتایی تشرینی یەکەمدا، بە پێی بەرپرسانێک کە بێ ناونیشان قسەیان کرد، هێزە ئەمریکییەکان فڕۆکەخانەی Baledogleیان لە سۆماڵ بەجێهێشت و کەرەستەکانیان بۆ Berbera نارد. وەزارەتی دەرەوە فەرمانی دەرچوونی کارمەندانی ناپێویست بۆ فریاکەوتنی لە عەرەبستانی سعودی لە ٢٣ی تشرینی یەکەمەوە دەرکرد و بە خێزانەکانی کارمەندانی لە ئیمارات، ئوردن، قەتەر، و بەحرەین گوت دەرچن.

وێنەکان لەمە زۆر زیاد ناکەن، کە خۆی لە خۆیدا زانیارییە. عەین‌الئەسەد، هەولێر، و التنف لە ١ی تشرینی دووەمدا وەک مانگێک پێشتر دەردەکەون: کۆمپاوەندی ساغ، هیچ بیناسازییەکی نوێ نییە، هیچ شوێنەواری سووتان نییە. بنکەکانی کوەیت و بەحرەین هیچ گۆڕانێکی بەرچاو لە ئاستی ١٠ مەتردا پیشان نادەن. هەرچی لێیان دەرچووە، پێش تشرینی یەکەم دەرچووە.

بەرەو ئیسرائیل و ئوردن

هاتنەژوورەوەکە بە ئاراستەی پێچەوانەوەیە، ڕۆژئاوا، و لە ناو چەتری بەرگری ئاسمانی ئیسرائیلدا. Kan، ڕاگەیەنەری گشتیی ئیسرائیل، ڕایگەیاند ١٠ فڕۆکەی گواستنەوەی هێزی ئاسمانیی ئەمریکا لە نێوان ٢٨ تا ٣٠ی تشرینی یەکەمدا لە بنکەکانی ئاسمانی نەڤاتیم و عۆڤدا لە نەقەب نیشتوونەتەوە، لە Fort Blissی تێکساسەوە، کە ماڵی لیواکانی بەرگری ئاسمانیی سوپایە، لەگەڵ فڕینی زیاتر بۆ ئوردن، عەرەبستانی سعودی، و قەتەر. داتای فڕینی Hunterbrook ١٩٣ فڕینی باربردنی قورس بە C-17 و C-5M بۆ ناوچەکە لە نێوان ٢٩ی ئەیلول و ٢٩ی تشرینی یەکەمدا دەژمێرێت، نۆیانیان تەنها لە ٢٩ی تشرینی یەکەمدا بوون. بەدواداچووێکی گواستنەوەی ئاسمانی سەربازی، هاتوچۆی فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوە و گواستنەوەی، لە ٢٤ کاتژمێرەکە تا ئێوارەی ١ی تشرینی دووەم، ٧٩ فڕۆکە دانا، نزیکەی یەک‌سێیەم لە ئاستی بنەڕەتی خۆی بەرزتر. دەستەکانی F-35Aی ئەمریکی لە بنکەی ئاسمانی موەفەق سەلتی لە ئوردن کارکردوون. دوو باتەری Patriotی زیاتر لە سەرەتای تشرینی یەکەمدا بۆ عەرەبستانی سعودی و قەتەر نێردران بۆ پاراستنی شوێنە وزەییەکان، و باتەرییەکی بەرگریی ناوچەیی لە بەرزاییە بەرزەکان (Terminal High Altitude Area Defense) لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ەوە لە ئیسرائیلدا دانراوە.

لێرەدا مانگە دەستکردەکان یەک بانگەشە تاقی دەکەنەوە و بە ناتەواوی دەبیننەوە. ژمارەی Channel 14 لەسەر نزیکەی ٨٠ فڕۆکەی سووتەمەنی‌گواستنەوە کە لە دوو ڕۆژدا لە ئیسرائیل نیشتوونەتەوە، دەبێتە نزیکەی ٤٠ لە سەدی ئەو ١٩٠ تا ١٩٥ فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوە ئەمریکییەی کە چاودێرانی سەرچاوە-کراوە لە سەرانسەری ئەورووپا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەیانژمێرن. هیچ دەزگایەکی تر هیچ شتێکی نزیک بەوە ڕاناگەیەنێت: Kan، Jerusalem Post، و Anadolu باسی ١٠ فڕۆکەی گواستنەوە دەکەن. لە بەیانی ٣١ی تشرینی یەکەمدا، ڕۆژی دوای ئەو گەیشتنانەی ڕاگەیەنراون، باڵەخانەکانی عۆڤدا هیچ فڕۆکەیەکی بە قەبارەی گواستنەوە یان سووتەمەنی‌گواستنەوەیان لەخۆ نەگرتبوو. نەڤاتیمیش، لە ژێر هەورێکی سیروسی باریکدا لە هەمان تێپەڕبووندا، هیچی لە فرەیمدا پیشان نەدا. فڕۆکە گواستنەوەکانی کە باتەری Patriot دەگەیەنن بار دادەگرن و دەڕۆن، بۆیە باڵەخانەی بەتاڵ دژ بە قسەی Kan نییە. بەڵام دژ بە فلیتێکی ڕاوەستاوی ٨٠ فڕۆکەی سووتەمەنی‌گواستنەوەیە. ئێمە ژمارەی Channel 14 بە ناجێگای متمانە هەڵدەسەنگێنین.

دوورتر بۆ ڕۆژئاوا، ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست بووەتە باڵی سیخوڕیی ئەمریکی. لە Naval Support Activity Souda Bay لە کریت، ڕەمپی ڕۆژهەڵات لە ١٨ی تشرینی یەکەمدا هەشت فڕۆکەی گەورەی لەخۆگرتبوو و لە ٣١ی تشرینی یەکەمدا حەوت یان هەشت. چاودێرانی سەرچاوە-کراوە دەڵێن لەوێ فڕۆکەی زانیاریی ئاماژەکانی RC-135W Rivet Joint، فڕۆکەی ڕاهێنانی TC-135W، و جێتی هێرشی ئەلیکترۆنیی EA-37B هەن کە لە سەرەتای تشرینی یەکەمدا لە Ramsteinەوە گوازرانەوە، و تا کۆتایی تشرینی یەکەمدا RC-135Wێکی دووەمیش لە ڕێگادایە. بنکەی RAF Akrotiriی بەریتانیا لە قوبرس، لە هەر تێپەڕبوونێکدا یەک فڕۆکەی گەورەی لەسەر ڕەمپی ڕۆژهەڵاتی هەبوو. لەندەن فەرمانی داوە فڕۆکەکانی RAF Typhoon فڕینی پاسەوانیی بەرگری بەسەر عەرەبستانی سعودیدا ئەنجام بدەن، و فەڕەنساش فڕیگەیتی لە ناوچەکەدا هەیە و دوو کەشتیی مین‌ڕاوی لە ئامادەباشیدان. بنکەی ئینجرلیک لە تورکیا هیچ گۆڕانێک پیشان نادات، و لیوای میواندارییەکەی لە کۆتایی تشرینی یەکەمدا لێدوانێکی ئامادەباشی دەرکرد.

هیچ بۆمببارێکی پێشەوە نییە

یەک توخم لە جەنگی شوبات لە مەیدانەکەدا نەماوە. ئەو ١٢ فڕۆکەی بۆمبباری B-1B کە لە RAF Fairford لە ئینگلتەرا دابەزیبوون، لە ٤ی تشرینی یەکەمدا گەڕانەوە ماڵەوە. ڕاپۆرتێکی سەرەتای تشرینی یەکەم شەش B-2 و چوار B-52ی لە Diego Garcia دانا، ئەو دوورگە بەریتانییەی ئۆقیانوسی هیندی کە لە ١٩٩١ەوە وەک بنکەی بۆمبباران بۆ جەنگەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا خزمەتی کردووە. وێنەی دوورگەکە لە ٢٤ی تشرینی یەکەمدا شتێکی دیکە پیشان دەدات: یەک فڕۆکەی گواستنەوەی C-5، یەک C-40، دوو فڕۆکەی پاسەوانیی دەریایی P-8، و چوار فڕۆکەی سووتەمەنی‌گواستنەوەی KC-135، بەبێ بۆمببار لەسەر ڕەمپەکە، و کەشتییەکانی Maritime Prepositioning Squadron 2 لە لاگوونەکەدا. فرەیمەکانی خۆمان لەسەر دوورگەکە هیچ یارمەتییەک نادەن. لە ١٤ تێپەڕبوون لە ١٥ی ئەیلولەوە، یەکێکیشیان بێ هەور نەبووە.

نەبوونی بۆمببار لە پێشەوەدا مانای نەبوونیان لە هێرشێکدا نییە. لە حوزەیرانی ٢٠٢٥دا B-2کان لە میسۆرییەوە فڕین بۆ لێدانی فۆردۆ و گەڕانەوە بەبێ ئەوەی لە مەیدانەکەدا بنیشنەوە، و ئەو فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوانەی لە العدید و Diego Garcia ڕاوەستاون ئەوانن کە دەتوانن جارێکی تر ئەم جۆرە ئەرکە بکەنە شتێکی کرداری. بەڵام هێرشێکی بۆمبارانی درێژخایەن لە بنکە پێشەوەکانەوە دەفڕێت، و تا کۆتایی تشرینی یەکەم هیچ شوێنێک بۆ ئەمە ئامادە نەکرابوو.

هەڵوێستەکە چی دەڵێت

کاتێک لەگەڵ یەکتر دادەنرێن، مانگی دەستکرد و ڕۆژنامەکان هێزێک وەسف دەکەن کە بۆ خولێکی کورت و توندی ئاسمانی و دەریایی دروستکراوە، نەک بۆ جەنگی زەمینی و نە بۆ گەمارۆیەکی درێژخایەن. ئەمریکا نزیکەی ٥٠,٠٠٠ سەربازی لە ناوچەکەدا هەیە، بەپێی هەژمارەی بەرپرسان، نزیکەی ٢٠٠ شەڕکەر و ٣٠ فڕۆکەی هێرشی A-10 کە بە گۆڕینەوە دەسوڕێنەوە بەبێ کەمکردنەوەی گشتی، دوو هەڵگری فڕۆکە، گرووپێکی ئامفیبی، ڕەمپێکی پڕ لە فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوە لە قەتەر، ناوەندێکی سیخوڕی لە کریت، و بوونێکی بەرگریی ئاسمانیی لە گەشەدا لە ئیسرائیل، ئوردن، عەرەبستانی سعودی، و قەتەر. ئەو ئامانجە نەرمانەی دەرکردووە کە ئێران لە خولی یەکەمدا توندترین لێیانی دا: پادگانە دۆشاخەکان لە عێراق و سوریا، کامپە قەرەباڵغەکان لە کوەیت، و خێزانەکان. ئەوەی کەمی هەیە، هەڵگری سێیەمە، گرووپی ئامفیبی دووەمە، و بۆمببارە پێشەوەکانن کە هێرشێکی چەند هەفتەیی پێویستی پێیانە.

ئێمە وەها هەڵدەسەنگێنین کە زۆر لەوە دەچێت ئەمریکا پاش ٣ی تشرینی دووەم، ئەگەر سەرۆک فەرمانی پێبدات، بۆ هێرشێکی نوێی کورت و بەرچاو توندی ئاسمانی و دەریایی دژی ئێران هەڵوێستی سەربازی گرتبێت. ئەم هەڵسەنگاندنە بە متمانەی مامناوەندەوە دەگرین. بەڵگە فیزیکییەکانی ئامادەکاری بەهێزن و لە سەرچاوە سەربەخۆکاندا یەکدی دەگرنەوە. بەکارهێنانیان بڕیارێکی سیاسییە، دانوستانەکانی دۆحە بەردەوامن، و ڕەمپێکی بەتاڵ یان هەڵگرێکی گەڕاوە دەتوانێت لە چەند ڕۆژێکدا وێنەکە بگۆڕێت.

واشنتن دەبێت چی بکات

لیستی مەرجەکانی ئێران خۆی گرنگیی سیاسییەکانی ئەم دۆسیەیە بە ڕوونی دەردەخات. تاران پێشنیاری ئەوە دەکات تەنگەیەک بکاتەوە کە خۆی داخستوویەتی، لە بەرامبەر چەند شتێک، لەوانە کەمکردنەوەی هێزی ئەمریکی لە ناوچەکەدا. ئەمە هەمان ئەو شێوازی جێگیرکردنی هێزەیە کە لەسەرەوە باس کرا، و هۆکاری ئەوەیە کە ئێران لە بنەڕەتدا دانوستان دەکات. لە بەڵگەکانەوە پێنج هەنگاو دەردەچن.

شێوازی جێگیرکردنی هێزەکە بە تەنگەکە مەگۆڕنەوە. هەر ڕێککەوتنێک لە دۆحەدا دەبێت هورموز بکاتەوە بەپێی مەرجەکانی دەوڵەتانی کەشتیوانی، نەک لەسەر ئەو هێڵانەی ئێران و عومان دیارییان کردوون، و نابێت هێزە ئەمریکییەکان کەم بکاتەوە پێش ئەوەی ئاگری مووشەک و فڕۆکەی بێ‌فڕۆکەوانی ئێران لەسەر دراوسێکانی ڕاوەستێت و پشتڕاست بکرێتەوە. ئەو کەمکردنەوەیەی وەک گوزەشت پێشکەش بکرێت، کەمکردنەوەیەکە کە تاران وەک سەرکەوتن مامەڵەی لەگەڵ دەکات و لە ماوەی چەند مانگێکدا تاقی دەکاتەوە.

با هێزەکە بگات پێش ئەوەی ڕۆژژمێر بڕیار بدات. ڕۆزڤێڵت و مەیکن ئایلەند دوو تا سێ هەفتە دوورن. کەمپینێک کە بە دوو هەڵگری فڕۆکە دەست پێ بکات، کەمپینێکە کە مۆڵەتی کەمتری هەیە بۆ ئەو قۆناغە درێژە بەرگرییەی کە دوای خولی یەکەم هات، کاتێک ئێران ٢٦ شوێنی ئەمریکی تەقاندەوە. ئەگەر سەرۆک دەیەوێت هەڵبژاردەی خولێکی دووەمی هەبێت، دەبێت بەردەست بێت لەگەڵ هەموو هێزەکە لە پشتییەوە، و تارانیش دەبێت ببینێت هێزەکە لە کاتی دانوستاندا دەگات.

فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوەکان بپارێزن. بەنرخترین کۆبوونەوەی فڕۆکەی ئەمریکی لە ناوچەکەدا لەسەر یەک ڕامپی کراوەیە لە قەتەر، لەناو مەودای ئەو مووشەکانەی ئێران زیاتر لە ٣٠ جار دژی عەلی سالم بەکاری هێناون. بڵاوکردنەوەی فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوەکان بەسەر بنکەکانی سعودیە، عومان و ئیسرائیلدا، و زیادکردنی پەناگەی بەهێزکراو و بەرگری ئاسمانی کورت‌مەودا لە العوبەید، زۆر کەمتر تێدەچێت لەوەی لە یەکەم کاتژمێردا بەشێک لە فلیتەکە لەسەر زەوی لەدەست بدرێت.

ڕاگرەکان پڕ بکەنەوە. بەتەرییەکانی پاتریۆت و ثاد لە شوباتەوە هەزاران مووشەک و فڕۆکەی بێ‌فڕۆکەوانی ئێرانییان خستووەتە خوارەوە. هەر بەتەرییەک کە واشنتن بۆ ئیسرائیل یان قەتەر دەیگوازێتەوە، بڕە ڕاگرێکی بەقەد بەتەرییەکە دەبێت جێگرەوەی بۆ دابین بکرێت. کۆنگرێس دەبێت ئێستا، وەک ڕێوشوێنێکی جەنگی، بودجەی بەرهەم‌هێنانی چەند ساڵەی ڕاگرەکان دابین بکات، نەک چاوەڕێی بودجەی زیادەی داهاتوو بکات.

دان بەو هاوپەیمانانەدا بنێن کە باڵەکە هەڵدەگرن. یۆنان خەلیجی سودای کردووەتە بنکەی سەرەوەڕۆیشتن بۆ کەمپینەکە. بەریتانیا بەسەر عەرەبستانی سعودیدا دەفڕێت. فەڕەنسا کەشتی جەنگی و کەشتی مینڕاوی لە ناوچەکەدا هەیە. ئوردن سەرەڕای هەڕەشەکانی ئێران، میوانداری فڕۆکە شەڕکەر و گواستنەوەی ئەمریکی دەکات. واشنتن دەبێت بە ئاشکرا ئەمە بڵێت و بە بەرگری ئاسمانی بۆ ئەو وڵاتانەی میوانداری دەکەن پشتگیری لێ بکات، چونکە ئەو حکومەتانەی بۆ ئەم جەنگە مەترسییان کرد، هەر ئەوانەن کە ئێران هەوڵ دەدات بە ترساندن لە جەنگی داهاتوو دووریان بخاتەوە.

چاودێری چی بکەین

لە دوو هەفتەی داهاتوودا چوار شت ئەم خوێندنەوەیە تاقی دەکەنەوە. یەکەم، هەڵگرەکانی فڕۆکە: بەدواداچووی فلیت کە لە ٢ی تشرینی دووەم دەردەچێت دەریدەخات ئایا ڕۆزڤێڵت و مەیکن ئایلەند زەریای ئارامی ڕۆژئاوایان جێهێشتووە یان نا؛ هەڵگرێکی سێیەم لە دەریای عەرەب ڕوونترین نیشانەی ئەوەیە کە کەمپینێک ئامادەی دەستپێکردنە. دووەم، ڕامپەکەی العوبەید: ئەگەر ژمارەی ئەو فڕۆکانەی لەسەریەتی بۆ خوارتر لە نزیکەی ١٥ دابەزێت، ئەوا فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوەکان بڵاو دەبنەوە، هەروەک ڕۆژ پێش جەنگی شوبات کردیان؛ چاوەڕێ دەکرێت نزیکترین تێپەڕبوونی ڕوونی بەیانی نزیکەی ٦ی تشرینی دووەم بێت. سێیەم، بۆمبارانکەرەکان: بوونی B-2 یان B-52 لە دیێگۆ گارسیا یان فێرفۆرد نیشانەی کەمپینێکی درێژتر دەبێت لەوەی شێوازی جێگیرکردنی ئێستا پشتیوانی لێ دەکات. چوارەم، دیپلۆماتەکان: درێژکردنەوەی فەرمانی دەرچوونی ناچاری بۆ دەرەوەی عەرەبستانی سعودی، یان ڕاپۆرتکردنی ئەوەی بەتەری پاتریۆتی فۆرت بلیس لە ئیسرائیل چالاک بووە، کات‌پێوەرەکە توندتر دەکات.

ساتەلایتەکان هێزێک پیشان دەدەن کە کشاوەتەوە لەو شوێنەی ئێران لێی دابوو و چووەتە پێشەوە بۆ ئەو شوێنەی ئیسرائیل دەتوانێت بیپارێزێت، لە کاتێکدا فڕۆکە سووتەمەنی‌گواستنەوەکانی لە شوێنی خۆیاندان و هێزە پاڵپشتەکانی هێشتا لە دەریادان. ئێستا ئامادەی جەنگێکی کورتە و تا کۆتایی تشرینی دووەم ئامادەی جەنگێکی درێژتر دەبێت. تارانیش ئەمە دەزانێت، هەر بۆیەشە داوا لە واشنتن دەکات بڕوات.

تێبینی میتۆد: وێنەکان داتای ئۆپتیکی ڕەنگی ڕاستەقینەی ١٠ مەترین کە لە نێوان ١ی تشرینی یەکەم و ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ وەرگیراون، بەسەر ٤٣ دامەزراوەی ئەمریکی و هاوپەیماناندا لە یۆنانەوە تا پاکستان و لە گورجستانەوە تا دیێگۆ گارسیا، و لەلایەن فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە پرۆسێس کراون. هەر شوێنێک لەنێوان دواترین تێپەڕبوونی ڕوون و تێپەڕبوونێکی پێشووتردا بەراورد کراوە. فڕۆکەکانی سەر ڕامپی باکووری العوبەید وەک تەنە تاریک و پەستەکۆمەڵی ٢ بۆ ٢٠ پیکسڵ بەرامبەر ڕووی ڕامپەکە، بە سنووری ٣ سیگما ژمێردراون و بە چاو پشکنراون؛ ئەو مەودایەی باسکراوە سنوورەکانی ٢.٥ تا ٣.٥ سیگما دەگرێتەوە. لە ١٠ مەتردا فڕۆکەکان وەک شێوە دەردەکەون، نەک وەک جۆر، و فڕۆکە شەڕکەرەکان، هاوێژەکان و ئۆتۆمبێلەکان لە خوار ئاستی وردبینییەکەدان. فڕۆکەکانی خەلیجی سودا بە چاو ناسراونەتەوە. بەدواداچوونی فڕین بەسەر ١٠ ناوەندی ناوچەییدا لە کاتژمێر ١٩:٠٨ی UTC لە ١ی تشرینی دووەم ئەنجام دراوە. پێگە دەریاییەکان ئەوانەن کە لە بەدواداچووی فلیتی پەیمانگای دەریایی ئەمریکا (U.S. Naval Institute) لە ٢٦ی تشرینی یەکەمدا هاتوون؛ فۆرەمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هیچ وێنەیەکی کەشتییەکانی سەر دەریای نییە. ژمارەکانی هێز لە بەرپرسان و بەدواداچووە سەرچاوە کراوەکانەوە لە دەقەکەدا ئاماژەیان پێدراوە. زانیارییەکان تا کاتژمێر ١٩:١٠ی UTC لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ نوێکراونەتەوە.