ئایا دەبێت ئیسپانیا لە جامی جیهانیی ٢٠٢٦ قەدەغە بکرێت؟
وەک ڕژێمێکی جینۆسایدکەر کە خاکی خەڵکانی تر داگیر دەکات، ڕوونیی ئەخلاقی و یەکڕەوی داوا دەکەن ئیسپانیا لە ماڵەوە دابنیشێت.
لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦، تیمی ئیسپانیا یەکەم یاریی خۆی لە جامی جیهانیی فیفا ٢٠٢٦ لە دژی کابۆ ڤێردێ لە ئەتلانتای جۆرجیا دەست پێ دەکات. ئەگەر یارییەکە بەڕێوە بچێت، ئەمە دەبێت سووکایەتییەک بە مافەکانی مرۆڤ و پشتگیرییەک لە پاکتاوکردنی ڕەگەزی.
سەرۆکوەزیرانی سۆسیالیستی ئیسپانیا، پێدرۆ سانشێز (Pedro Sánchez)، کە گەندەڵییەکانی گەمارۆی داوە، هەوڵی داوە بە پۆلێمیكی دژەئیسرائیلی و دژەئەمریکی، سەرنجی ئیسپانییەکان لە کێشە و ڕیسواییەکانی خۆی و ژنەکەی بگوازێتەوە. لەوانەیە ئەمە ڕاستەوخۆ لە ڕێنمایی پێشکەوتنخوازانی ڕۆژئاوای ئەوروپا هاتبێت، بەڵام دوو شت هەیە کردارەکانی سانشێز جیاواز دەکات.
یەکەم، ئەو بە ڕەتکردنەوەی ڕێگەدان بە بەشدارانی ئەمریکی بۆ گەیشتن بە بنکەی دەریایی ڕۆتا و بنکەی ئاسمانی مۆرۆن، کە پێنتاگۆن بەشێکیان بە کرێ گرتووە، خۆی وەک کەسێکی «خاوەن ڕەوشتی بەرز» دژی جەنگی ئێران نیشاندا، لە هەمان کاتدا پێکهاتە بۆ بەرنامەی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی ئێران دەنارد. قازانجکردن لە پشتیوانانی دەوڵەتیی تیرۆر، ئاشتیخوازی نییە.
دووەم، ئەو لە چەند ئاستێکدا دووڕوویە. سانشێز سەرکردایەتیی بایکۆتی بەشداریی ئیسرائیل کرد لە پێشبڕکێی ساڵانەی یوروڤیژن، کە ئاهەنگێکی ناسیاسیی مۆسیقایە. لۆژیکەکەی؟ ئیسرائیل هێزێکی داگیرکەرە و لە غەززە جینۆساید ئەنجام داوە.
دیسانەوە، ئەمە لە چەند ئاستێکدا قسەی پووچە. لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣، ئیسرائیل لە کاتی ئاگربەستێکدا لەلایەن حەماس، جیهادی ئیسلامیی فەلەستین، هاوڵاتییانی ئاسایی فەلەستینی، و ڕۆژنامەنووسە سەربەخۆکانی ئەسۆشیەیتد پرێسەوە پەلاماردرا. حەماس گرووپێکی تیرۆریستییە؛ ئەو وڵاتانەی ئەوروپا کە دانیان بە دەوڵەتی فەلەستیندا ناوە، دان بە دەسەڵاتی فەلەستیندا دەنێن، نەک بەو گرووپەی لە ٢٠٠٧دا کودەتای دژی هاوبەشە هەڵبژێردراوەکانی ئەنجام دا.
بوختانی غەززە بەرگەی تاقیکردنەوەی بۆنەیی ناگرێت: بە ڕێژەیی، تەنها نزیکەی ٣ لە سەدی خەڵکی غەززە مردوون، کە زۆربەیان شەڕکەر بوون. بۆ بەراورد، هۆلۆکۆست دوو لەسەر سێی دانیشتووانی جولەکەی پێشجەنگی ئەوروپا کوشت، کە هەموویان شارستانیی ناشەڕکەر بوون. لە ١٩٩٤دا، هووتووەکان نزیکەی ٧٠ لە سەدی دانیشتووانی توتسی لە ڕواندا کوشتن. سانشێز لە دژی جینۆساید ناوەستێت؛ فێڵی سیاسیی ئەو بێنرخی دەکات.
لەگەڵ ئەوەشدا، وێرانکارییەکی ماددیی گەورە لە ناو غەززە ڕوویداوە، بەڵام ئەمە بێهۆکار نەبووە. بە بەخشین بۆ غەززە و ڕێگەدان بە حەماس بۆ لادان و تاڵانکردنی پارەکان بۆ دروستکردنی تۆڕێکی تونێل و بەرنامەیەکی نهێنیی مووشەک بە درێژایی قەڵەمڕەوەکە، ئیسپانیا یان کەمتەرخەمە یان پشتیوانێکی دەوڵەتیی بە ئارەزووی خۆی بۆ تیرۆرە. بە هەر شێوەیەک بێت، ژێرخانی تیرۆر وێرانکاریی بەرفراوانی پێویست کرد.
ئیسپانیا، بێگومان، لە جیهانی نوێدا جینۆسایدی ئەنجام دا و چەندین شارستانییەتی لەناوبرد لە پێناو دەستکەوتی ماددی، بەڵام سانشێز قەرەبوو پێشکەش ناکات. و لە کاتێکدا ئیسپانیا ئیسرائیل بە داگیرکاری تۆمەتبار دەکات، واز لێهێنان لەوەی کە جولەکەکان خۆجێیین و زۆربەی فەلەستینییەکانی ئەمڕۆ لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا کۆچیان کردووە بۆ فەلەستین، بەردەوامە لە داگیرکردنی خاکی مەغریبی لە مەلیلا و سەبتە لە ئەوبەری تەنگەی جەبەلتارق. لەوانەیە ئیسپانییەکان بە تووڕەییەوە بەرامبەر بەم ڕاستییە کاردانەوە نیشان بدەن، بەڵام بەرگریکەیان لە بنەڕەتدا دەگەڕێتەوە بۆ ئەو تەواویەی کە پێی دانیشتووانی خۆجێیان دەرکرد، یان ئەو باوەڕەی کە کات تاوانەکانیان «دەشوات».
خاڵەکە ئەمەیە: سانشێز نموونە و پێوەرێکی دروست کردووە کە خۆی ڕەت دەکاتەوە پابەندی پێوە بێت.
بەڵام سەرۆک دۆناڵد ترەمپ و وەزیری دەرەوە مارکۆ ڕووبیۆ ئامرازیان هەیە بۆ چارەسەرکردنی ئەمە: هەڵوەشاندنەوەی ڤیزاکانی تیمی ئیسپانیا بۆ ڕکابەری لە جامی جیهانیی فیفا. فیفا گلەیی و هاوار دەکات، بەڵام زۆر درەنگە بۆ ڕاگرتن یان هەڵوەشاندنەوەی یارییەکانی ٢٠٢٦ و، وەک جامی جیهانیی ٢٠٢٢ لە قەتەر پیشانی دا، کاربەدەستانی فیفا زۆر زیاتر گرنگی بە پارەی ناو گیرفانیان دەدەن تا هەر بنەمایەکی تر. وەک ڕژێمێکی جینۆسایدکەر کە لە سەبتەوە تا سان سێباستیان خاکی خەڵکانی تر داگیر دەکات، ڕوونیی ئەخلاقی و یەکڕەوی داوا دەکەن ئیسپانیا لە ماڵەوە دابنیشێت.
ئیسپانییەکان تۆپی پێیان خۆشدەوێت، بەڵام هەمیشە جامی جیهانیی تر هەبوون کە لەوانەیە ئیسپانیا بتوانێت بەشداری تێدا بکات کاتێک وازی لە پشتیوانیکردنی تیرۆر و بیرکردنەوەی کۆلۆنیالی-نیشتەجێکردن هێنا. هەندێک جار، کەمێک «خۆشەویستیی توند» زۆر کاریگەرە.