ڕەشاد ئەلعەلیمی، سەرۆکی یەمەن، دەبێت دەست لە کار بکێشێتەوە

فڕۆکەکانی سعودیە تا ئێستا زیاتر لە ١٠٠ جار هێزەکانی باشووری یەمەنیان بۆردومان کردووە، دوای ئەوەی کۆنترۆڵی باشووری یەمەن بۆ پارێزگاکانی حەزرەمەوت و مەهرە درێژکرایەوە. حکومەتی سعودیە تووڕەیە لەوەی هێزەکانی باشوور ئیخوان موسلیمین و گرووپە هۆزەکانیان تێکشکاندن، بۆ ئەوەی دەسەڵاتێکی سیاسی تەواو و یەکگرتوو بەسەر باشووری یەمەندا جێگیر بکەن.

سعودیە لە بری ئەوەی ئەم قۆناغە پیرۆز بکات کە حوسییەکان دەخاتە پەراوێز و ڕێگر دەبێت لە گەڕانەوەی قاعیدە لە دورگەی عەرەبی، هێرش دەکاتە سەر تاکە هێزی دژە تیرۆری کاریگەر لە وڵاتەکەدا.

تەنها لەبەر ئەمەش، واشنتن و دەوڵەتانی ناوچەکە دەبێت پرسیار بکەن ئایا سعودیە سەرمایەیەکە لە جەنگی دژی تیرۆردا یان بارگرانییەک. بەڵگەی زۆر هەیە کە ئیسلاح، باڵی ئیخوان موسلیمین لە یەمەن، دەستی هەبووە لە تیرۆرکردن و بۆمبڕێژیدا، هەروەها هاوبەش بووە لە قاچاخچێتی بۆ هەردوو لای حوسییەکان و قاعیدە لە دورگەی عەرەبی. لە تیۆریدا ئەندامێکی ڕێزدار بوو لە ئەنجومەنی سەرکردایەتی سەرۆکایەتی یەمەن، بەڵام لە ڕاستیدا ئەسپێکی ترۆیایە، هاوشێوەی ئەوەی «کوکلوکس کلان» بخەیتە ناو چەتری کۆمەڵێک ڕێکخراوی مافی مەدەنییەوە.

ئەوەی سعودیە زیاتر سەرنج بداتە کوشتنی هێزەکانی دژە تیرۆر لەوەی حوسییەکان بکاتە ئامانج، پرسیاری ڕاستەقینە دروست دەکات دەربارەی ئاراستە و بەرپرسیارێتی شانشینەکە. دەسەڵاتدارانی سعودی مافیان هەیە لە ئەمریکا تووڕە بن. کاتێک حوسییەکان سەدان مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانیان بەرەو سەرانسەری سعودیە هەڵدەدا، باراک ئۆباما، سەرۆکی ئەمریکا، و باڵاترین یاریدەدەرانی پەنجەیان بۆ ڕیاد ڕادەوەشاند، وانەیان لەسەر مافی مرۆڤ دەوتەوە، و نیگەرانییان لە وردبینی بۆمبارانی سعودی بوو. ئەگەر گلەیی حکومەتی ئەمریکا و ڕێکخراوە مرۆییەکان زیانی لاوەکی بووبێت بەهۆی بۆمبارانی سعودی بۆ سەر حوسییەکان، ئەوا وەڵامی تیمی ئۆباما سەیر بوو. بۆ دەربڕینی ناڕەزایی واشنتن، هاوبەشکردنی زانیارییە هەواڵگرییەکانیان کەم کردەوە، هەڵبژاردنێک کە بۆمبارانی وردی تەنانەت قورستریش کرد. هەرچەندە بنکەی پێشکەوتنخوازی ئۆباما لەوانەیە لە فەرمانی گوایە محەمەد بن سەلمان بۆ کوشتنی جەمال خاشقجی، ئەفسەری پێشووی هەواڵگری کە بووە ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی ئیخوان موسلیمین، تووڕە بووبن، بەڵام بە شێوەیەکی بابەتی تۆماری مافی مرۆڤی حوسییەکان زۆر خراپتر بوو. یەمەنییەکان لە خاڵە پشکنینەکانی حوسییەکان دەترسان، بەهۆی سەربەخۆیی بێسنوورییان لە داوێنگرتن، توندوتیژی دەستدرێژییەکانیان، ئەو زۆرەملێ و دزییەی کە دەیانکرد، و ئەو ئەگەرەی کە هەر بەرگرییەک لە ئەنجامدا ببێتە ئیعدامی خێرا.

شتێکە ڕیاد متمانەی بە واشنتن نەبێت، شتێکی دیکەیە ببێتە سێیەم گەورەترین هاوپەیمانی حوسییەکان، دوای کۆماری ئیسلامیی ئێران و سوڵتانەتی عومان. سعودیە ئەمڕۆ کەمتر وەک هاوبەشێکی نێودەوڵەتی پابەند بە کۆتاییهێنان بە هەڕەشەی حوسییەکان هەڵسوکەوت دەکات و زیاتر وەک قەڵغانێک بۆ تیرۆر، ئەگەر نەڵێین پشتیوانی ڕاستەوخۆی.

محەمەد بن سەلمان ئەمە بە ئاشکرا دان پێدا نانێت. بەڵکو سعودیە خۆی لە پشت ئەو چیرۆکەدا دەشارێتەوە کە ڕەشاد ئەلعەلیمی، سەرۆکی ناوداری ئەنجومەنی سەرکردایەتی سەرۆکایەتی کە لە دەرەوە دانراوە، داوای یارمەتی سعودیی کردووە. لەوانەیە عەلیمی پیاوێکی باش بێت. هەروەها ئەزموونیشی هەیە، هەم وەک وەزیری ناوخۆی پێشوو و هەم وەک ڕاوێژکاری عەلی عەبدوڵا ساڵحی کۆچکردوو، ئەو پیاوەی کە ئەویش بە شێوەیەکی سینیکی خۆی گواستەوە بۆ لای حوسییەکان بۆ دەستەبەرکردنی دەسەڵاتی کەسی خۆی.

بەڵام، عەلیمی وەک سەرۆک ساختەیە. یەکەم، لە ڕیاد دەژی و بەدەگمەن سەردانی ئەو وڵاتە دەکات کە دەڵێت سەرکردایەتی دەکات. هیچ ناوچەیەک کۆنترۆڵ ناکات. تاکە پشتوانە و دەنگدەرانی ئەو ئەفسەرە هەواڵگرییە سعودییانەن کە ڕێنمایی پێ دەدەن. ئەوەی سعودیە هێرشەکانی بە داواکاریی عەلیمی پاساو دەداتەوە، عەلیمی بەرەوڕووی هەڵبژاردنێک دەکاتەوە. خۆی وەک نیشتمانپەروەرێکی یەمەنی نیشان بدات و دەست لە کار بکێشێتەوە، یان دان بەوەدا بنێت کە قوقزێکی سعودییە، کەمتر لە سەرۆک و زیاتر پارێزگارێکی کۆلۆنیالی چاوەڕوانکراو. هیچ سەرۆکێکی یاسایی مۆر لەسەر هێرشە ئاسمانییەکانی سعودیە دژی ئەندامانی حکومەتی یەمەنی هاوتای خۆی یان هێزە ئەمنییەکان کە بەرگری لە خاکی یەمەن دەکەن لە دژی حوسییە پشتیوانکراوەکانی ئێران و قاعیدە لە دورگەی عەرەبی، نادات، بەڵام ئەوە ئەوەیە کە دەسەڵاتدارانی سعودی ئێستا دەڵێن عەلیمی کردوویەتی.

عەلیمی بە ئاشکرا لەبەر ئاسوودەیی و مووچەی خانەنشینی لەو پۆستەدایە. ئەگەر دەست لە کار بکێشێتەوە، وەک عەبدرەبوه مەنسور هادی پێش خۆی دەبێت و خانەنشینییەکی خۆشگوزەران لە سعودیە بەسەر دەبات. ئەوەی ئێستا لە مەترسیدایە میراتی عەلیمییە. ئەگەر لە ناڕەزایی دژی کوشتنی هێزەکانی باشوور لەلایەن سعودیەوە دەست لە کار نەکێشێتەوە، ئەوا بە شێوەیەکی کارا پشتگیری ئەو کردەوەیە دەکات. ئاماژە بەوە دەدات کە پاراستنی ئیخوان موسلیمین بۆ ڕازیکردنی بەخشەرانی سعودی، لە خزمەتکردنی گەلی یەمەن و پاراستنی دەوڵەتی یەمەن پێ باشترە.

لەوانەیە سعودیە پشتیوانی کۆبوونەوەیەکی هەموو لایەنەکان بکات، بۆ ئەوەی هەوڵ بدات ڕێکخستنێکی نوێ بسەپێنێت. هەر ڕێککەوتنێک کە هەوڵ بدات بیسەپێنێت، بە هەمان ئەندازە ساختە و پووچ دەبێت وەک ڕێککەوتننامەی ستۆکهۆڵمی ٢٠١٨ کە دەیگوت کۆتایی بە خنکاندنی حوسییەکان بۆ سەر حودەیدە دەهێنێت. خالید ئەلیەمانی، وەزیری دەرەوەی یەمەن، لەبەر ئەو ساختەکارییە دەستی لە کار کێشایەوە لە بری ئەوەی ناوی خۆی بخاتە پاڵی. ئەوەی عەلیمی وا ناکات، دەریدەخات کە پیاوێکە بە کەسایەتییەکی زۆر کەمتر و خۆی وەک شەرمەزارییەک بۆ هەموو یەمەنییەکان نیشان دەدات.